• Hızlı Erişim
  • Announcements
  • DUYURU 4

    Dergimiz 17. sayısının

    editörlüğünü Pamukkale

    Üniversitesi Öğretim Üyesi

    Doç.Dr. Özgür Kasım

    AYDEMİR yapmaktadır.


    DUYURU 1

    Haziran sayımız

    için yayın 

    kabulümüz sona

    ermiştir.


    DUYURU 2

    ORCID Numarası 

    olmayan yazarların

    çalışmaları

    yayınlanmayacaktır.


    DUYURU 3

    Çok yazarlı

    makalelerdeki

    tüm yazarların 

    dergiye 

    üye olması

    gerekmektedir.

     


Summary


TÜRKÇEDE EKSİZ EDİLGENLİK (PASİFLİK) İFADESİ
Türkçede, herhangi bir gramer anlamı taşımakla birlikte, bir göstericisi bulunmayan gramer kategorileri bulunmaktadır. Dilde en az çaba ilkesi, gereksiz tekrarlardan kaçınma zorunluluğu, estetik kaygılar ve dilin yapısal özelliklerinden kaynaklanan zorunluluklar gibi sebeplerle iletişim sırasında kimi dil birimleri derin yapıda bırakılmakta ve yüzey yapıda bazı boşluklar ortaya çıkmaktadır. Yüzey yapıda yer almayan bu ekler, “-Ø” işaretiyle gösterilmektedir. Dil bilimi alanında sıfır morfem (ing. zero-morpheme) denen bu dil hadisesinde anlam değiştiren veya işlev yükleyen hiçbir morfem yoktur. Bu yazıda, sıfır morfem olarak belirtilen gramer kategorileri içine dâhil edilebilecek, Tarihî Türk şivelerinden günümüze kadar görülen başka bir sıfır morfem diyebileceğimiz eksiz edilgenlik (pasiflik) konusunu ele aldık. Edilgen fiil, öznesi belli olmayan yani fiilin gösterdiği işi yapan şahsın veya nesnenin açıkça bildirilmediği çekimli fiildir. Edilgenlik eklerimiz olan -l- ve -n-‘yi almadığı halde Eski Türkçeden itibaren edilgenlik ifade eden fiillere rastlanmakta ve bunlar sadece söz diziminde ortaya çıkmaktadır. Eksiz edilgen olarak gösterdiğimiz çoğu fiilin kendi kullanıldıkları dönemler içinde -l-‘li veya -n-‘li edilgen şekillerinin de var olduğu görülür: ˝ay-, ayıl-˝; ˝yarat-, yaratıl-˝; ˝kıl-, kılın-˝; ˝tu-, tun-, tul-˝; ˝it-, itil-˝; ˝çal-, çalın-˝; ˝yaz-, yazıl-˝ gibi. Bu fiillerin, Türkiye Türkçesindeki “kapı çalındı” yerine “kapı çaldı”, “yapılacak işlerim var” yerine “yapacak işlerim var”, örneğine benzer şekilde eksiz edilgen kullanımlarının her dönemde var olduğu söylenebilir.

Keywords
Türk şiveleri, sıfır morfem, edilgenlik
Adres :ANKARA
Telefon :0506 509 32 59 Faks :
Eposta :info@avrasyad.com

Web Yazılım & Programlama Han Yazılım Bilişim Hizmetleri