• Hızlı Erişim
  • Duyurular
  • Yeni Duyuru

    Dergimizin Eylül 2020 sayısının editörlüğünü Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi'nden Doç. Dr. Gamze Öksüz yapacaktır. 


    Duyuru

     

    Çalışmalarınızı "Yazım ve Yayın İlkeleri" çerçevesinde Dergipark adresimizden yükleyiniz.


SAĞALTMA OCAKLARININ TİPOLOJİSİ ÜZERİNE BİR DENEME: KAYSERİ ÖRNEĞİ
(AN ESSAY ON THE TYPOLOGY OF HEALING CENTRES KAYSERİ SAMPLE )

Yazar : Recep TEK    
Türü :
Baskı Yılı : 2019
Sayı : 20
Sayfa : 154 177
    


Özet
İslamiyet’ten önce Türk toplum yaşamında önemli bir mevki işgal eden ve çeşitli vazifeleri üzerlerinde barındıran şamanlar/kamlar, toplumun sağaltıcısı rolünü de üstlenmişlerdi ve bu, onların en önemli görevlerindendi. İslamiyet’in kabulüyle birlikte ortaya çıkan içtimai iş bölümü neticesinde kamlar/şamanlar hekimlik görevlerini çeşitli isimlerle anılan kimselere bırakmışlardır. Bunlar içerisinde en dikkati çekenler ise ocak ve izinli olarak bilinen halk hekimleridir. “İnsan tiplerini belirleme ve ayırt etme yöntemi” olarak tanımlanan tipoloji kavramı, olaylar ve olgular hakkında teorik açıklamalar geliştirebilmek ve analitik karşılaştırmalar yapabilmek amacıyla kullanılan bir araştırma ve açıklama yöntemidir. Folklorda tipoloji ise toplumların aynı ya da benzer olan kültürel mirasının karşılaştırılıp araştırılması olarak ifade edilmektedir. Tipolojik çalışmalarla karşılaştırılanların kendi aralarında sınıflandırılıp yorumlanması ve milli kültür içerisindeki yerinin belirlenmesi amaçlanmaktadır. Tip ve tipoloji kavramları çerçevesinde Anadolu sağaltma ocaklarına umumi manada bakıldığında bunların belirli ortak vasıflar taşıdıkları görülmektedir. Ocaklı vasfını kazanma, el alma ve el verme biçimleri, cinsiyet, yaş, eğitim durumları, tedavi ettikleri rahatsızlıklar, tedavi yöntem ve şekilleri, tedaviler esnasında dikkat edilen hususlar, kullanılan araç ve gereçler, tedavinin yeri ve zamanı gibi hususlar onların ortak noktaları olarak ifade edilebilir. Bu müşterek noktalar içerisinde yöreye ve ocağa göre ufak tefek farklılıklar görülebilmekle birlikte sıralanan bu gibi hususlar ile Anadolu coğrafyasının farklı yerlerinde karşılaşılan tedavi vazifesini üstlenmiş ocakların bir tip özelliği taşıdıkları ifade edilebilir. Makalede, Anadolu’nun önemli yerleşim merkezlerinden olan Kayseri de saha çalışması neticesinde görüşülen 63 ocağın verdiği bilgiler, on beş başlık altında değerlendirilerek Kayseri sağaltma ocaklarının tipolojisi ortaya konulmaya çalışılmıştır.

Anahtar Kelimeler
Halk hekimliği, Kam/şaman, Tip, Tipoloji, Kayseri, Sağaltma ocakları

Abstract
Occupying a paramount part in the pre-İslamic Turkish life and undertaking several roles, shamans also took over the role of healing people, which was their most important responsibility. With the adoption of Islam, they handed this job down, as part of the newly-arose practices to individuals called different labels. The most eye-catching of them is folk healers. Defined as ‘the means to detect and distinguish between types of individuals’, the notion of typology is a method of investigation and explanation employed to come up with theoretical clarifications about events and incidents, and make comparisons. Typology in folklore, on the other hand, refers to the research and comparison of the same or similar heritage. Those who are compared through typological works are aimed to be internally classified, evaluated and located at the centre of the national culture. Within the concepts of the type and typology, it is evident that healing centres throughout Anatolia had certain common qualities when looked from a general perspective. Acquiring the quality of a healer, the way healers handed down and took over the qualities, gender, age, education, diseases they cured, medicinal methods, materials used, the place and time of the healing practices are of their common qualities. In addition to subtle differences in these common features, the healing powers in the different parts of Anatolia can be asserted to have similar peculiarities. In the article, the data of 63 healing centres interviewed within the concept of sample study in Kayseri are to be evaluated under fifteen titles and the typology of the healing centres is to be explained.

Keywords
folk physicians, shamans, type, typology, Kayseri, healing centres
Adres :ANKARA
Telefon :0506 509 32 59 Faks :
Eposta :dergiavrasyad@gmail.com

Web Yazılım & Programlama Han Yazılım Bilişim Hizmetleri