• Hızlı Erişim
  • Duyurular
  • Yeni Duyuru

    Dergimizin Eylül 2020 sayısının editörlüğünü Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi'nden Doç. Dr. Gamze Öksüz yapacaktır. 


    Duyuru

     

    Çalışmalarınızı "Yazım ve Yayın İlkeleri" çerçevesinde Dergipark adresimizden yükleyiniz.


CUSUP MAMAY'IN TOLTOY DESTANI’NDA ETNİK YAPI
(ЭТНИЧЕСКАЯ СТРУКТУРА В ЭПОСЕ "ТОЛТОЙ" ЖУСПА МАМАЙ )

Yazar : Raşit ÇÖLOĞLU    
Türü :
Baskı Yılı : 2020
Sayı : 21
Sayfa : 211-229
    


Özet
Türk boylarının dünya üzerinde geniş alanlara yayılmaları ve çok çeşitli uluslarla temas kurmaları destanlarına da yansımıştır. İlk kayda geçirilen destanlardan Oğuz KaĞan Destanı dahil geçtiğimiz yüzyılda derlenen destanlar da bu niteliğini korumuştur. Kırgız Türkleri destan geleneğini günümüzde en canlı haliyle devam ettirmeleri bakımından destan araştırmacıları için Kırgız Destanları önemli bir yere sahiptir. Özellikle Manas Destanı Kırgızların günlük hayatlarının bir parçasıdır. Manas Destanı diğer Kırgız destanlarına göre etnik malzeme bakımdan çok zengindir. Bu makalede Manas Destanı’nda yer alan halkların büyük çoğunluğuna yer veren Toltoy Destanı etnik isimlendirmeler açısından analiz edilmiştir. Toltoy Destanı Doğu Türkistanlı Manasçı Cusup Mamay’dan geçtiğimiz yüzyılın son çeyreğinde derlenmiştir. Er Bagış’ın oğlu olan Toltoy Manas’ın oğlu Semetey ile aynı dönemde yaşamış ve Kırgız halkını tehdit eden düşmanlarla mücadele etmiştir. Destanda ele alınan etnik unsurların başında Cediger ve diğer Kırgızlar gelmekte, ardından Kızılbaşlar, Türkmenler, Çürçütler, Kara Kıtaylar, Kalmuklar, Şibeler, Kazaklar ve Ruslar gibi diğer etnik unsurlar değerlendirilmektedir. Çalışma sırasında adı geçen halklar öncelikle tarihi açıdan incelenmiş, ardından Manas Destanı başta olmak üzere diğer destanlarda nasıl işlendikleri anlatılmış, daha sonra da Toltoy Destanı’nında bu halklarla ilgili kısımlar analiz edilmiştir. Sonuç olarak bu makale Toltoy Destanı’nın etnik unsurlarla ilgili verdiği bilgiler açısından Manas Destanı’yla paralellik gösterdiğini ispatlamakta, Türk folklorunda dikkat çeken motiflerden biri olan yada taşının etnik bağlantılarını ortaya çıkarmakta ve Kırgız destancıların tasavvurlarında şekillenen dünyanın etnik yönünü çözümlemektedir.

Anahtar Kelimeler
Kırgızlar, Toltoy Destanı, Etnik Yapı

Abstract
Распространение тюркских племен по всему миру и их контакты с широким кругом народов были отражены в их эпосах. Эпосы, которые были записаны в прошлых веках, включая Эпос Огуз Кагана (Хана), сохранили эти отражения. Кыргызы занимают привилегированное место среди турецких племен с точки зрения сохранения эпической традиции в ее наиболее яркой форме. Особенно Эпос «Манас» является частью повседневной жизни кыргызов. Эпос «Манас» богат этническим материалом по сравнению с другими кыргызскими эпосами. В этой статье анализируется эпос «Толтой» с точки зрения этнической номенклатуры. В нем есть также множество народов, как в эпосе «Манас». Эпос «Толтой» был составлен Жусупом Мамай из Восточного Туркестана в последней четверти прошлого века. Толтой является сыном Эр Багыша и жил в тот же период, что и сын Манаса Семетей, сражался с врагами, которые угрожали кыргызскому народу. В исследовании использованы методы исторического и текстового анализа. В эпосе Жедигеры и другие кыргызы являются основными ведущими этническими группами , за которыми следуют другие народы, такие как Кызылбашы, Туркмены, Чурчуты, Кара Кытай, Калмыки, Шибе, Казаки, Русские и.т.д. В ходе исследования упомянутые народы были сначала исследованы с исторической точки зрения, затем рассмотренa этническая структура в других эпосах , особенно в эпосе «Манас», а затем, иcходя из этого,эти народы были проанализированы в эпосе «Толтой». В итоге, эпос «Толтой», с точки зрения информации об этнических элементах, идет параллельно с эпосом «Манас», и сравнительно с ним предоставляет такой же объем материала, который нельзя недооценивать.

Keywords
Кыргызы, Эпос "Толтой", этническая структура
Adres :ANKARA
Telefon :0506 509 32 59 Faks :
Eposta :dergiavrasyad@gmail.com

Web Yazılım & Programlama Han Yazılım Bilişim Hizmetleri