• Hızlı Erişim
  • Duyurular
  • DUYURU 3

    Çalışmalarınızı sadece dergipark üzerinden yüklemenizi önemle rica ederiz.


    DUYURU 2

    Dergimiz ana

    sayfasında

    "Dergi Hakkında"

    kısmında belirtilen

    alanlar dışında

    yayın kabul 

    etmeyecektir.

     


ТҮРКІ ДАНАЛЫҒЫ АРҚАУ БОЛҒАН
(AVESTA’NIN TEMELİ TÜRK FELSEFESİDİR )

Yazar : Tokbolat ENSEGENULİ  Esenbayeva ASEL  
Türü :
Baskı Yılı : 2016
Sayı : 9
Sayfa : 1-10
4885    4077


Özet
Берілген мақалада «Авеста» - зороастризм діні тараған шығыс халықтарының бірталайының ортақ мұрасы екендігі айтылған. Әлемге кең тараған xристиан, будда, ислам тағы басқа діндердің жасалуына себепші болған зороастризм діні Авеста шығармасында қаралғандығы расталады. Космологиялық-әлем жаратылысы, бөлшектер туралы мифтер, жануарлар жайлы, жақсылық әкелуді құдіретті тұлғалар мен жаманшылық жасауды мейірімсіз бейнелер жөніндегі мифтер және алғашқы адам мен әуелгі кемеңгер батырлар жайлы мифтер, сондай-ақ, дәстүр-салт, наным-сенім, өмір сүру ережелеріне қатысты мифтер бар екендігі мәлімделеді. “Авеста” шығармасын Орта Азияда, соның ішінде Әмудария мен Сырдария өзендерінің төменгі ағысындағы Хорезм өңіріндегі xалықтардың көне руxани мұралары негізінде қалыптасқан деген пікір ғылыми негізде тұжырымдалды. Орта Азиялық скиф-сақ тайпалары тәжік xалқының арғы аталарының бірі екендігі айтылды. Біздің арғы бабамыз – Тұран қолбасшысы әрі данасы Афрасияб (Апрасияп) туғызған шешендік сөздер де «Авеста» шығармасын жасауға арқау болғандығы көрсетілді. Жалғыз жаратушы – Тәңірге табыну көне түркілер арасында көне заманнан қалыптасқандығы ғалымдардың пікірлері арқылы берілген. Көне түркілердің алғашқы қауымдық, бақташылық дәуірден бері қарай жасаған мәдени, рухани мұралары да “Авеста” шығармасының жасалуына себепші болғандығы мәлімделген.

Anahtar Kelimeler
Авеста, Зороатуштра, Түркі, Зороастризм, Афрасияб, Ер Тұңға

Abstract
Bu makalede Avesta’nın Zerdüştlük din?nin yayıldığı doğu halklarının birçoğunun ortak mirası olduğu anlatılmaktadır. Dünyaya geniş bir biçimde yayılmış olan Hristiyanlık, Budizm, İslamiyet ve diğer dinlerin oluşumunda etkisi olan Zerdüştlük dininin Avesta adlı kitabı incelenir. Kozmik dünyanın oluşumu, maddeler/eşyalar, hayvanlar, güçlü şahsiyetler, iyilik getirme, kötülük yapan acımasız varlıklar hakkındaki mitler ve ilk insan ile ilk kahramanlar hakkındaki mitler, ayrıca gelenekler, inançlar, yaşam kuralları ile ilgili mitlerin bu eserdeki yansımaları konularında veriler paylaşılır. Avesta’nın Orta Asya’da, Amuderya ile Sırderya nehirlerinin alt taraflarındaki Harezm bölgesindeki halkların eski manevi mirasları üzerinde oluştuğu düşüncesi bilimsel dayanaklarla açıklanmaktadır. Orta Asya İskit (Saka) kavimlerinin Tacik halkının tarihi atalarından biri olduğu konusu işlenmiştir. Bizim tarihi atamız olan Turan komutanı ve büyüğü Afrasyap (Alp Er Tunga) tarafından söylenmiş olan hitabet örneği sözlerin de Avesta kitabına kaynak oluşturduğu gösterildi. Tek yaratıcı olan Tanrıya tapınmanın eski Türkler arasında ilk çağlardan beri görülmesi bilim adamlarının görüşleriyle desteklenerek anlatılmıştır. Eski Türklerin ilkel kavimler ve hayvan yetiştiriciliği döneminden beri ortaya koyduğu kültürel ve manevi mirasları da Avesta eserinin ortaya çıkmasına sebep olduğu anlatılır.

Keywords
Avesta, Zerdüşt, Türkler, Zerdüştlük, Afrasyap, Alp Er Tunga.
Adres :ANKARA
Telefon :0506 509 32 59 Faks :
Eposta :dergiavrasya@gmail.com

Web Yazılım & Programlama Han Yazılım Bilişim Hizmetleri