• Hızlı Erişim
  • Duyurular
  • DUYURU 1

    Mart sayımız

    için yazı kabul

    süremiz

    sona ermiştir. 

    Haziran sayısı

    için kabuller 

    yapılmaktadır.


    DUYURU 2

    ORCID Numarası 

    olmayan yazarların

    çalışmaları

    yayınlanmayacaktır.


    DUYURU 3

    Çok yazarlı

    makalelerdeki

    tüm yazarların 

    dergiye 

    üye olması

    gerekmektedir.

     


HORASAN TÜRKÇESİNİN CÜVEYN AĞZI ÜZERİNE
(A STUDY OF THE TURKİSH DİALECT OF JOWAYİN İN KHORASAN )

Yazar : Mehdi REZAEI  Ghazaleh ESMAEİLABADİ  
Türü :
Baskı Yılı : 2018
Sayı : 13
Sayfa : 13-27
213    372


Özet
İran Türk ağızları genel Türk dili bakımından son derece önemlidir. Son zamanlarda bu ağızlarla ilgili pek çok çalışma yapılmıştır. İran'ın kuzeyinden güneyine, doğusundan batısına yayılan bu ağızlar son zamanlarda farklı açılardan değişime uğramışlardır. Bu ağızların birçoğu yok olma tehlikesiyle karşı karşıyadır. Batı ve doğu Türkçesinin kesiştiği noktada yer alan Horasan Türk ağızları yok olma tehlikesini daha fazla hissetmektedirler. Fonetik ve morfolojik bakımlardan değişik özellikler gösteren Horasan ağızları, gerek Oğuz Türkçesi gerekse İran Türk ağızları içinde özgün bir konumda bulunmaktadır. Bu çalışmada Horasan Türk ağızlarının güney koluna ait Cüveyn ağzı ele alınmıştır. Cüveyn ağzının en önemli dilsel özellikleri örneklerle gösterilmiş, gerektiğinde İran Türk ağızlarıyla karşılaştırılmıştır. Cüveyn ağzında tespit edilen en önemli özellikler şunlardır: ö > é, ü > i ve ŋ > y değişmeleri; çokluk üçüncü şahıs ekinin -län biçiminde olması; öğrenilen geçmiş zaman ekinin -(i)pdir, -(u)pdur şeklinde kullanılması; gelecek zaman ekinin -AcAk ile değil -Ar ile yapılması; -sA şart ekinin kullanımdan düşmesi; şu işaret zamirinin kullanılması ve ad-fiilin -mAk değil -dIq biçiminde olması. Bu değişimlerin birçoğu Farsçanın etkisiyle ortaya çıkmıştır. Farsçanın etkisi sadece fonetik ve morfolojik alanlarla sınırlı kalmayıp cümlenin yapısı üzerinde de kendisini göstermektedir. Konuşuru az olan ve Farsçayla iç içe yaşayan diğer ağızlar gibi Cüveyn ağzı da koşulların değişmediği takdirde yakın bir gelecekte yok olacaktır.

Anahtar Kelimeler
İran Türk Ağızları, Horasan Türkçesi, Cüveyn Ağzı

Abstract
Turkish dialects of Iran have a special place in the Turkic languages as a whole. Recently, there have been many studies devoted to these dialects. These dialects, which are spread all across Iran, have gone through various changes. Many of these dialects are on the verge of extinction. Khorasani Turkish which is the point where western and eastern Turkic meet is the one more liable to extinction than the other dialects. Khorasani dialects which have their own characteristic phonetics and grammatical structures have a special place not only in the Oghuz languages but also in the other Turkish dialects in Iran. The present study aims at investigating the dialect of Joveyn which belongs to the southern category of Khorasani Turkish. The most important characteristics of this dialect have been provided with examples, and in case it is necessary, comparisons have been made with the other Turkish dialects in Iran. The most important features that are there in the Joveyn dialect follow. There are the following changes: ö > é, ü > i, and ŋ > y; the third-person plural suffix is -län; the past perfect suffix is used as -(u)pdur or -(i)pdir; the future tense suffix is made with -Ar rather than –AcAk; the conditional suffix -sA is not utilized; the demonstrative pronoun şu is utilized; infinitives are made with the suffix -dlq rather than -mAk. Many of these changes have occurred through the influence of Persian. The impact of Persian is not limited to phonetic and morphological aspects, and can be observed in syntax as well. If the present conditions persist, the Joveyn dialect will die out in the near future like the other dialects with few speakers in regions where Persian is also spoken

Keywords
Turkish dialects in Iran, Khorasani Turkish, Dialect of Jowayin
Adres :ANKARA
Telefon :0506 509 32 59 Faks :
Eposta :info@avrasyad.com

Web Yazılım & Programlama Han Yazılım Bilişim Hizmetleri