• Hızlı Erişim
  • Duyurular
  • DUYURU

    Makalelerin yayını

    için tüm yazarların

    üye olmasi

    gerekmektedir. 


    DUYURU

     

    Dergimiz 

    TÜBİTAK/ULAKBİM

    tarafından

    indekslenmektedir. 

     


TÜRK DİLLERİNİN BİLGİSAYARLI AKTARILMASI HAKKINDA İNCELEME
(A SURVEY ABOUT MACHİNE TRANSLATİON OF TURKİC LANGUAGES )

Yazar : Murat ORHUN    
Türü :
Baskı Yılı : 2018
Sayı : 15
Sayfa : 632-648
17    38


Özet
Internet teknolojisinin gelişmesiyle, Internet destekli ortamlarda dosya yazmak ve geliştirmek önemli işlevler olarak kabul edilmiştir. Bu çeşit işlevler, imla düzeltmek, belli bir hecelerden sonra sözcükleri otomatik biçimde tamamlamak, sözcükleri bir dilden bir başka dile bilgisayarlı aktarmak, dosyaların tümce yapısı ve kullanılan sözcüklerine göre içerik özetlemek ve analiz etmek gibi güncel ve önemli konuları kapsıyor. Sosyal iletişim teknolojileri ve araçlarının gelişmesiyle, sürekli üretilen dosyaların analiz edilmesi ve farklı diller arasında aktarılması gün geçtikçe daha çok önem kazanıyor. İnsan gücüyle bu çeşit çalışmaların hızlı ve doğru bir biçimde yapılması oldukça zordur. Bu nedenle, bilgisayar destekli dil araştırmaları önem kazanmıştır ve yeni bilimsel çalışma alanı olan bilişimsel dilbilimi şekillenmiştir. Türk dilleri ailesinde, Türkiye Türkçesi bilişimsel dilbilimi alanında en çok çalışılan dildir ve pek çok proje geliştirilmiştir. Diğer Türk dilleri ile ilgili bilişimsel dilibilimi çalışmaları henüz başlangıç düzeyindedir. Bu makalede Türk dillerinin bazı önemli özellikleri açıklanmıştır ve şimdiye kadar yapılan bilgisayarlı aktarma ve doğal dil çalışmaları özetlenmiştir. Tüm Türk dilleri, hatta diğer Altay dilleri arasında aktarma yapabilecek bir bilgisayarlı aktarma sisteminin geliştirilmesi için, tüm Türk dilleri sözcüklerinin tek çeşit etiket ile işaretlenmesi önerilmiştir ve bu çeşit etiketlerin kullanılırlığı örnekler ile açıklanmıştır.

Anahtar Kelimeler
Bilgisayarlı Aktarma, Türk Dilleri, Türkçe Gramer, Uygurca Biçimbirimler

Abstract
With developing Internet technology, it becomes important tasks to write and edit documents through the Internet supported tools. In such tasks, spell checking, auto completing words after some syllables, machine translation of words from one language to another, content summarizing and analyzing according to words and sentence structure in a file, are considered popular and important topics. With improving social communication technology and devices, analyzing continuously produced documents and translation between different languages are becoming more important day after day. It is difficult to handle such task with manually without any error and with high speed. Because of these reasons, computer supported research languages come into prominence and a new filed, which is computational linguistic, formed in science. Turkish is one of the most computational researched language in Turkic language family and a lot of projects have been done. For other Turkic languages, computational researches are still at the beginning stage. This paper describes some main properties of the Turkic languages and summarize machine translations and natural language researches that have been done so far. A unique tagging system for Turkic word is suggested to implement a machine translations system between all Turkic languages, even between other Altaic languages. The usability of the unique tags is explained with examples.

Keywords
Machine Translation, Turkic Languages, Turkish Grammar, Uyghur morphology.
Adres :ANKARA
Telefon :0506 509 32 59 Faks :
Eposta :info@avrasyad.com

Web Yazılım & Programlama Han Yazılım Bilişim Hizmetleri