• Hızlı Erişim
  • Duyurular
  • DUYURU

    Makalelerin yayını

    için tüm yazarların

    üye olmasi

    gerekmektedir. 


    DUYURU

     

    Dergimiz 

    TÜBİTAK/ULAKBİM

    tarafından

    indekslenmektedir. 

     


HOCA DEHHÂNÎ DİVANI’NIN DİL BİLGİSEL ÖZELLİKLERİ ÜZERİNE
(ON THE HOCA DEHHANİ'S DİVAN'S GRAMATİCAL FEATURES )

Yazar : Ebru GÜVENEN    
Türü :
Baskı Yılı : 2018
Sayı : 15
Sayfa : 261-283
21    54


Özet
Oğuzların, Eski Türkçe Dönemi’nden beri var olduğu bilinmektedir. Varlıkları; hem devlet (Köktürk ve Uygur Devleti) içinde hem de dilde kendini göstermiştir. Eski Türkçe döneminden beri tarih sahnesinde oldukları bilinen Oğuzların dilinin yazı dili konumuna gelmesi, 13. yüzyıla rastlamaktadır. Bu durum, Oğuz Türkçesinin Arapça ve Farsçaya karşı kazandığı başarıdır. Oğuzcanın ilk basamağı olan Eski Anadolu Türkçesi içerisinde Beylikler Dönemi, Türkçe eser bolluğunun yaşandığı bir dönemdir. Bu dönem sanatçıları, Türkçeyi kullanma konusunda bilinçli bir tutum sergilemiştir. Eserlerinden, Türkçe ile edebî eserlerin de yazılabileceğini ispat etme çabasında oldukları anlaşılmaktadır. Bu dönem sanatçılarından biri de Hoca Dehhânî’dir. Divan’ı bulunana değin yaşadığı yüzyıl ile ilgili farklı görüşler bulunan Hoca Dehhânî, adından genellikle din dışı konularda yazdığı şiirlerle söz ettirmiştir. Divan’ının bulunmasıyla Şeyhoğlu ve Ahmedî’nin çağdaşı olduğu ve 14. yüzyılda yaşadığı kesinlik kazanmıştır. Divan’ındaki şiirlerden, onun dinî-tasavvufî ifadeler de kullandığı anlaşılmaktadır. Arapça ve Farsça terkipleri neredeyse hiç kullanmamış olması, anlatımını deyim, atasözü ve kalıp ifadelerle zengin ve güçlü kılması, onun Türkçeyi bilinçli bir şekilde kullandığını göstermektedir. Eserinin konu yelpazesindeki genişlik, kendisinin dil ve üslubundaki bilinçli tutum, Beylikler Dönemi ile örtüşmektedir. Bu durum, çalışmamızın hareket noktasını oluşturmaktadır. Bu çalışmada, Divan’ın dil bilgisel özelliklerinin, Beylikler Dönemi ile ne ölçüde örtüştüğü belirlenmeye çalışılacaktır. Eser, ses ve şekil bilgisel açıdan değerlendirilecek, Beylikler Dönemi ile benzerlik ve farklılıkları ortaya konacaktır.

Anahtar Kelimeler
Beylikler Dönemi, Hoca Dehhânî, Divan, ses bilgisi, şekil bilgisi.

Abstract
It is known that Oghuzs have existed since the Old Turkish Period. It is coincides a 13th century that the language of the Oguz, who was known to be on the stage of history since the Old Turkish Period, becamed a written language.Their assets; has shown in both in the state (the Köktürk and Uighur State) and in the language itself. This situation is success of Turkish of Oghuz against Arabic and Persian. The Principalities Period, which is in Old Anatolian Turkish which is the first step of Oghuz Turkish, is a period in which there is an abundance of Turkish works. The artists of this period displayed a conscious attitude in terms of using Turkish. It is understood from his works that they try to prove that literary works can be written with Turkish. One of the artists of this period is Hoca Dehhânî. Hoca Dehhânî, who had different opinions about the century in which he had lived until the time of his Divan, his name had been mentioned with the poems wrote on non-religious subjects. It is certain that with the discovery of his Divan he was Şeyhoğlu and Ahmadî was contemporary and he lived in the 14th century. It is understood from his poems that he also used religious-mystical expressions. The fact that he has almost never used Arabic and Persian phares and makes his narration rich and powerful by expressions, proverb and mold words means that he consciously uses Turkish. The topic width of his work and the conscious attitude in his language and wording coincide with the Seigniory Period. This is the starting point of our work. The work will be evaluated in terms of sound and shape. In this study, it will be tried to determine how much the linguistic features of the Divan overlap with the Seigniory Period. Its similarities and differences with the Seigniory Period will be appeared.

Keywords
Seigniory Period, Hoca Dehhânî, Divan, phonology, morphology.
Adres :ANKARA
Telefon :0506 509 32 59 Faks :
Eposta :info@avrasyad.com

Web Yazılım & Programlama Han Yazılım Bilişim Hizmetleri