• Hızlı Erişim
  • Duyurular
  • DUYURU 3

    Çalışmalarınızı sadece dergipark üzerinden yüklemenizi önemle rica ederiz.


    DUYURU 2

    Dergimiz ana

    sayfasında

    "Dergi Hakkında"

    kısmında belirtilen

    alanlar dışında

    yayın kabul 

    etmeyecektir.

     


TÜRK HALKLARININ MİTLERİ VE DESTANLARINDA EVRENSEL KAVRAMLARIN DÜZENİ
(ТҮРКІ ХАЛЫҚТАРЫНЫҢ МИФТЕРІ МЕН ЭПОСТАРЫНДАҒЫ КЕҢІСТІК ҰҒЫМДАРЫНЫҢ ТҮЗІЛІСІ )

Yazar : Şakir IBRAYEV    
Türü :
Baskı Yılı : 2019
Sayı : 16
Sayfa : 1203-1210
46    256


Özet
Kazak mitlerinin türleri ve onların çıkış tarihi eski Türklerin mitolojik dünya görüşleri ile sıkı bir bağlantısı vardır. Eski Türklerin mitleri yazma eserlerinde bölümler halinde saklanmıştır. Onları derleme ve düzenleme Türkoloji’de çok zorluklarla karşılaşılmakta. Özellikle Türk halklarının mitleri bu güne kadar derlenip tek tek incelenmemiştir. Kazak mitlerini özel olarak incelemek için onun türlerini içeriğini ve yapısal özelliklerini genel olarak düzenlenmelidir. Makalede Kazak kozmogonik, antopogonduk, totemsel, eshatologiyalık mitleri incelenmektedir. Günümüz folklorunda mit ve destan arasındaki tipolojik ilişkilerin neler olduğu değerlendirilmiş ve bunların iki farklı türe ayrılmaları konusu işlenmiştir. Mit ve destanın ortak özellikleri üzerinde durulup değerlendirmelerde bulunmuştur. Destan, mit ve tarih arasındaki ilişkiye değinilmiştir. Türk haklarının mit ve kahramanlık tipolojik durumu hakkında değerlendirmelerde bulunulmuştur. Mitten destana geçen tip ve olayların neler olduğu incelenmiştir. Mitlerin kurulum özelliklerinin dünya görüşü ile inanç temelinde oluşumları ele alınmış ve bunlardan örnekler vererek konunun değerlendirmesi yapılmıştır. Şamanlık inanç temeline dayanan mit ve destan kurulumunda önemli meselelerden birisi olan şamanın başka dünya ile transa geçmesi meselesi arasındaki ilişki değerlendirilmiştir. Mitin konu iskeletinin destana nasıl dönüştüğü açıklanmıştır. Canavar düşman tipinin Türk halklarının mit ve destan anlatımlarındaki görünüşü örnekler üzerinden anlatılmıştır. Mitolojik anlatımların destana dönüşmesindeki değişim ve karakter tipleri analiz edilmiş ve bunların destan örnekleri ile değerlendirilmesi yapılmıştır.

Anahtar Kelimeler
Kazak miti, kozmaogonik, antropogondik, totemdik, eshatologiyalık, tipoloji, Mitik zaman.

Abstract
The types of Kazakh myths and their emergence date are closely linked to the mythological world views of ancient Turks. The myths of the ancient Turks were kept in sections in their writing works. Compilation and editing of them face difficulties in Turkology. Especially the myths of Turkish peoples have not been compiled and examined one by one. In order to study Kazakh myths in particular, the content and structural properties of species should be regulated in general. In this article, Kazakh cosmogonic, antopogondous, totemizm, eshatiologian myths are examined. In today's folklore, the typological relations between myth and the epic were evaluated and their separation into two different types was studied. The common features of myth and epic have been examined and evaluated. The relationship between epic, myth and history is mentioned. Evaluations were made on the typological status of myth and heroism of Turkish rights. The types and events that passed through the mitten saga were investigated. The world views of myths and the formation of myths on the basis of belief are discussed and examples are given. The relationship between the shamans, which is one of the important issues in the foundation of myth and saga based on shamanism, is evaluated. It has been explained how the myth's skeleton transformed into the epic. The appearance of the monster enemy type in myth and epic narrative of the Turkish peoples is explained with examples. Changes in the transformation of mythological narratives into epic and their character types have been analyzed and evaluated with epic examples.

Keywords
қазақ мифі, космогониялық, антропогондық, тотемдік, эсхатологиялық мифтер, типология, мифтік уақыт.
Adres :ANKARA
Telefon :0506 509 32 59 Faks :
Eposta :dergiavrasya@gmail.com

Web Yazılım & Programlama Han Yazılım Bilişim Hizmetleri