• Hızlı Erişim
  • Duyurular
  • DUYURU 3

    Yayın politikamız

    gereği,

    yayinlanacak

    makale sayısı

    sınırlandırılmış ve

    çalışmaların geliş

    tarihi itibarıyla

    yayınlanması

    kararlaştırılmıştır.


    DUYURU 2

    Dergimiz ana

    sayfasında

    "Dergi Hakkında"

    kısmında belirtilen

    alanlar dışında

    yayın kabul 

    etmeyecektir.

     


    DUYURU 1

    Çok yazarlı

    makalelerdeki

    tüm yazarların 

    dergiye 

    üye olması

    gerekmektedir.

    Aksi takdirde

    yazılar

    yayınlanmayacaktır.

     


TÜRKİYE TÜRKÇESİNDE VE AZERBAYCAN TÜRKÇESİNDE GENİŞ ZAMAN ÜZERİNE
(THE PRESENT SIMPLE TENSE IN TURKEY TURKISH AND AZERBAIJANI TURKISH )

Yazar : Elza Alışova DEMİRDAĞ    
Türü :
Baskı Yılı : 2019
Sayı : 16
Sayfa : 332-344
145    162


Özet
Karşılaştırmalı dil çalışmaları, Türk lehçeleri arasında zamanla oluşan farklılıkların ortaya çıkarılmasında yaygın olarak kullanılan bir yöntemdir. Bu yöntem sayesinde aynı kökten gelen lehçelerdeki farklılıklar ve benzerlikler tespit edilmektedir. Bu çalışmada, Batı/Oğuz Grubuna dahil olan Türkiye Türkçesinde ve Azerbaycan Türkçesinde geniş zaman kipinin işlevi araştırılmıştır. Her ne kadar iki dil arasında karşılaştırmalı çalışmalar yapılmış olsa da hem Türk dilbilgisinde, hem de Azerbaycan dilbilgisinde bazı konuların tekrardan ele alınarak incelenmesi gerekmektedir. Çalışmada, öncelikle Türkiye Türkçesinde geniş zaman kipinin ayrıntılı özellikleri belirtilmiş, çekimleri gösterilmiş ve işlevi açıklanmıştır. Daha sonra geniş zaman kipinin Azerbaycan Türkçesindeki yeri araştırılmıştır. Hem Türk hem de Azerbaycan dilbilgisi kitaplarında geniş zaman ile ilgili tanımlar ele alınmıştır. Konu ile ilgili Türkiye’de Azerbaycan Türkçesinin grameri üzerine yazılmış kitaplar incelenmiş ve bu kitaplarda geniş zaman kipi ile ilgili araştırmalar değerlendirilmiştir. Değerlendirme yapılırken her iki dilde geniş zaman kipinin tarihsel gelişimi araştırılmıştır. Türkiye Türkçesinden farklı olarak Azerbaycan Türkçesinde geniş zaman teriminin mevcut olmadığına, geniş zaman kipinin ayrıca kip olarak değil, gelecek zaman kipinin içinde öğrenildiğine dikkat çekilmiştir. Azerbaycan Türkçesinde Eski Türkçede hem şimdiki, hem de geniş zamanı bildiren eklerin sınırlarının ayrıldığına, –ır, -ir, -ur, -ür ekiyle yapılan şekillerin şimdiki zamana, -ar, -er ekiyle yapılan şekillerin ise belirsiz gelecek zamana tahsis edildiğine dikkat çekilmiştir. Türkiye Türkçesinde ise şimdiki zaman için yeni bir ekin –yor- ekinin ortaya çıkması sonucu eskiden hem şimdiki, hem de geniş zamanı karşılayan ekler günümüz Türkçesinde geniş zaman ekleri olarak ayrılmıştır. Araştırmada her iki dilde geniş zaman kipinin işleviyle ilgili mevcut olan farklılıklar ve benzerlikler açıklanmış ve karşılaştırılma yapılmıştır. Araştırma bedii metinlerden seçilen örneklerle desteklenmiştir. Bu çalışma karşılaştırmalı dil çalışmalarına katkı sağlamak amacıyla hazırlanmıştır

Anahtar Kelimeler
Türkiye Türkçesi, Azerbaycan Türkçesi, geniş zaman, gelecek zaman, şimdiki zaman

Abstract
Comparative linguistic studies are a widely used method for revealing differences between Turkish dialects that occur over time. With this method, differences and similarities across similar dialects are identified. In this article, the simple present tense used in Azerbaijani Turkish and Turkey Turkish included in the Western/Oghuz Group is investigated. Although comparative studies between the two languages exist, certain linguistic issues in both Turkey and Azerbaijani Turkish must be reconsidered for further examination. The study firstly describes in detail the features of the present simple tense in Turkey Turkish, and demonstrates the conjugation patterns as well as their function. Next, the representation of the present simple tense within Azerbaijani Turkish is explored. Resource-book definitions provided for the simple present tense in both languages are then scrutinized. Additionally, research studies and book chapters published in Turkey about the grammar of Azerbaijani Turkish are examined. The historical development of the present tense in both languages was investigated during the evaluation process. The results indicate that unlike Turkey Turkish, in Azerbaijani Turkish, no special term for the said tense exists and that it is instead incorporated within the future tense structures of the language. It is highlighted in the study that; in the Old Turkish language and in Azerbaijani Turkish, the boundaries between the suffixes used for both the present continuous and present tenses became clearer; the structures formed with the –ır, -ir, -ur, -ür suffixes were re-allocated to solely represent the present continuous tense; and that the structures formed with the -ar, -er suffixes transformed to represent the uncertain future mode. In Turkish, as a result of the emergence of a new suffix -yor- used for the present tense, all suffixes previously used to represent both the present continuous and present tenses transformed to represent the modern present tense only. The study, therefore, offers a comparison, explanation and exemplification of the existing functions that the present simple tense serve in both languages. Samples selected from literary texts were utilized to support the findings. As such, the study seeks to contribute to the body of comparative linguistics studies

Keywords
Turkey Turkish, Azerbaijani Turkish, present simple tense, future tense, present continuous tense
Adres :ANKARA
Telefon :0506 509 32 59 Faks :
Eposta :info@avrasyad.com

Web Yazılım & Programlama Han Yazılım Bilişim Hizmetleri