• Hızlı Erişim
  • Duyurular
  • DUYURU 3

    Çalışmalarınızı sadece dergipark üzerinden yüklemenizi önemle rica ederiz.


    DUYURU 2

    Dergimiz ana

    sayfasında

    "Dergi Hakkında"

    kısmında belirtilen

    alanlar dışında

    yayın kabul 

    etmeyecektir.

     


TARİHSEL GELİŞİM SÜRECİ İÇİNDE -mAn / + mAn EKİ
(IN THE HISTORICAL DEVELOPMENT PROCESS -mAn / +mAn ATTACHMENT )

Yazar : Nesrin GÜLLÜDAĞ    
Türü :
Baskı Yılı : 2019
Sayı : 16
Sayfa : 557-590
97    299


Özet
Diller, sürekli gelişen canlı varlıklar olmaları yönüyle dönemin ihtiyaçlarına göre yeni kelimeler türetirler. Üretken ve değişken bir yapıya sahip olan dilde, hangi ekin hangi köke geleceği durumu, yüzlerce yıllık dil deneyiminin sonucu olarak dilin kuralları ile yapılır. İnsanlık var olduğu/devam ettiği sürece yeni kavramlar ve nesneler ortaya çıkacak, bunları karşılayacak yeni kelimelere ihtiyaç duyulacaktır. Bir millete ait maddi ve manevi kavramların dilde karşılığı vardır. Sosyal hayatın değişimi ile paralel olarak ihtiyaç olan bu sözcükler, çeşitli yöntemlerle türetilerek dilin söz varlığına kazandırılır. Türkçe, yapısı itibariyle kök ve ek birleşmelerine dayalı olarak kelime türetme özelliğini azami düzeyde gerçekleştirebilen bir dildir. Türkçede sözcük yapma/üretmede veya sözvarlığını zenginleştirmede en sık kullanılan yöntemlerden birisi eklerle türetmedir. Tek bir köke ekler koyarak, dile yeni kavramlar kolaylıkla kazandırılır. Ses olaylarına bağlı olarak çeşitli değişimler gösteren ekler, dil içinde sadece fonetik unsur gibi görünmelerine rağmen işlev ve şekil yönüyle sözcüklerin ayrılmaz parçasıdırlar. Bu çalışmada, kaynaklarda genellikle az işlek olarak gösterilen ekin kökeni konusunda farklı görüşlere yer verilmiştir. Ek, isimden isim ve fiilden isim yapma fonksiyonları üstlenmiştir. Burada, ekin kökeni ile ilgili farklı görüşlere yer verilmiş, ekin Eski Türkçeden günümüze, Türkiye Türkçesi ağızları ve çağdaş Türk lehçelerindeki durumu örneklerle desteklenmiş, ayrıca ekin üstlendiği işlevler tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler
Ek, Yapım Ekleri, -mAn Eki, +mAn Eki, Ekin İşlevleri.

Abstract
Languages produce new words, according to needs of the time, in terms of being constantly evolving, living entities. In the language which has a productive and variable structure, the condition which attachment will come to which root is made with the rules of language as a result of hundreds of years of language experience. As long as humanity exists / continues, new concepts and objects will emerge, new words will be needed to meet them. Material and spiritual concepts belong to a nation, have counterpart in the language. These words, which are needed in parallel with the change of social life, are brought in vocabulary of the language, derived by various methods. Turkish structurally is a language that can realize the word derivation feature at the maximum level, based on its root and attachment integrations. One of the most frequently used methods to make/produce words or enrich their vocabulary in Turkish, is the derivation with attachments. New concepts can be easily brought in, by putting attachments to a single root. Attachments that show various changes depending on sound events are integral parts of words with function and shape size, although they appear to be just phonetic element in the language. In this study, different views about the origin of the attachment are displayed, which are generally shown as a less function. Attachment has undertaken functions of making name from name and name from verb. Here, different views about the origin of attachment are given, from Old Turkish till today, condition of attachment in Turkey Turkish dialects and modern Turkish dialects is supported with examples, also the functions that attachment has undertaken are identified.

Keywords
Attachment, Construction Attachment, -mAn Attachment, +mAn Attachment, Functions of Attachment.
Adres :ANKARA
Telefon :0506 509 32 59 Faks :
Eposta :dergiavrasya@gmail.com

Web Yazılım & Programlama Han Yazılım Bilişim Hizmetleri