• Hızlı Erişim
  • Duyurular
  • Duyuru

     

    Çalışmalarınızı "Yazım ve Yayın İlkeleri" çerçevesinde Dergipark adresimizden yükleyiniz.


TÜRK-İSLÂM DEVLET GELENEĞİNDE MEMLÛKLERLE BAŞLAYAN YENİ BİR KURUM: Dârü’l-Adl Müftüleri
(A NEW INSTITUTION STARTING WITH MAMLUKS IN TURKISH-ISLAM STATE TRADITION: Dâru'l-Adl Muftis )

Yazar : Mehmet ŞEKER    
Türü :
Baskı Yılı : 2019
Sayı : 17
Sayfa : 308-321
330    604


Özet
Memlûklerden önceki Türk-İslâm devletlerinde Dârü’l-Adl Müftüleri (Adalet Sarayı Müftüleri) bulunmamaktaydı. Dârü’l-Adl Müftüleri ilk olarak Memlûk Devleti’nde karşımıza çıkmaktadır. Sultan, hakkında bir kanunun bulunmadığı meselelerde karar verebilmek için Dârü’l-Adl Müftüleri’ne danışır ve onlar da hükümlerin nihai şekli için yasal fikirlerini beyan ederek fetva verirlerdi. Görülen davalarda sultanın hüküm vermesi için sultana yardımcı olan Dârü’l-Adl Müftüleri, sultanın Dârü’l-Adl’de düzenlediği duruşmalarda başkadılar ve diğer yüksek rütbeli memurlarla birlikte protokolde hazır bulunurlardı. Dârü’l-Adl Müftüleri; kadıların ve bireylerin öne sürdükleri yasal soruları, daha önce buna benzer dava emsallerine bakarak cevaplarlardı. Dârü’l-Adl Müftülerinin bir diğer görevi de, sultanla birlikte sefere katılmak ve sefer sırasında askerlerle alakalı İslâm hukuku alanıyla ilgili işler hususunda fetva vermekti. Memlûklerde devlet merkezi olan Kahire’de; Şâfî, Hanefî, Mâlikî ve Hanbelî mezheplerinden birer kişi olmak üzere toplam dört Dârü’l-Adl Müftüsü vardı. Şam’da da dört mezhep Dârü’l-Adl Müftüsü bulunmaktaydı. Diğer büyük şehirlerden Halep’teyse Şâfî ve Hanefî mezheplerinden olmak üzere iki Dârü’l-Adl Müftüsü vardı. Bunların yanı sıra Trablus, Hama ve Safed gibi şehirlerde de halkın intisap ettiği mezhebe uygun olarak Dârü’l-Adl Müftüleri bulunmaktaydı. Bu makalede, daha önceki devletlerde bulunmamasına karşın ilk defa Memlûklerde görülen yeni bir kurum olan Dârü’l-Adl Müftüleri incelenecektir. Bu yeni kurumun ne olduğu, niçin ihdas edildiği ve tesirlerinin neler olduğu hususu üzerinde durulacaktır.

Anahtar Kelimeler
Dârü’l-Adl, Dârü’l-Adl Müftüleri, Memlûkler, Kahire, Şam, Halep

Abstract
In the Turkish-Islamic states before the Mamluks there were no Daru'l-Adl Muftis. Dâru'l-Adl Muftis first appeared in the Mamluk State. The Sultan consulted Dâru'l-Adl Muftis to be able to decide on the matters on which there was no law, and they would give fatwas by declaring their ideas for the final form of the provisions. In the hearings, the Dâru'l-Adl Muftis, who helped the ruling of the Sultan were present in the protocol with the prime cadis and other high-ranking officers during the Sultan's stance in Daru'l-Adl. Dâru'l-Adl Muftis answered the legal questions put forward by the cadies and the individuals by looking at the precedents of similar cases. Another duty of the Dâru'l-Adl Muftis was to attend military expeditions, to give fatwas to the soldiers for military affairs in Islamic law during the expedition. In Cairo, the state center in the Mamluks, there were four Dârul-Adl Muftis, one from the sects of Shafi, Hanafi, Maliki and Hanbali. In Damascus there were four Dârul-Adl Muftis. In Aleppo among the other major cities there were two Dâru'l-Adl Muftis one from Shafi and one from Hanafi. In addition to these, in the cities like Tripoli, Hama and Safed, there were Dâru'l-Adl Muftis in accordance with the denomination of the people. This article will examine the Dâru'l-Adl Muftis, a new institution seen in the Mamluks for the first time, although it didn’t exist in the previous states. It will focus on what this new institution is, why it was created and what effects it had.

Keywords
Dâru'l-Adl, Dâru'l-Adl Muftis, Mamluks, Cairo, Damascus, Aleppo
Adres :ANKARA
Telefon :0506 509 32 59 Faks :
Eposta :dergiavrasyad@gmail.com

Web Yazılım & Programlama Han Yazılım Bilişim Hizmetleri