• Hızlı Erişim
  • Duyurular
  • DUYURU 1

     

    Çalışmalarınızı "Yazım ve Yayın İlkeleri" çerçevesinde Dergipark adresimizden yükleyiniz.


    DUYURU 2

    Dergimizin haziran sayısı editörlüğünü Hacettepe Üniversitesi'nden Prof. Dr. Emine YILMAZ yapmaktadır.

     


ALTIN KÖL II (E-29) YAZITININ GENİŞ YÜZÜNÜN SOL-İÇ SATIRI ÜZERİNE
( ON THE LEFT-INNER LİNE OF THE BROAD FACE OF THE SECON ALTIN KÖL (E-29) INSCRİPTİON )

Yazar : Hülya YILDIZ    
Türü :
Baskı Yılı : 2019
Sayı : 17
Sayfa : 69-86
161    223


Özet
Bu makale, Altın Köl II yazıtının geniş yüzünün sol-iç satırının işaret varlığı ile bu satırda eksik olduğu düşünülen geçişli fiilin tespitine odaklanmakta ve satırla ilgili yeni bir okuma önerisi sunmaktadır. Yenisey yazıtlarının orta uzunluktaki metinlerinden biri olan Altın Köl II yazıtı bugüne değin Fin Heyeti (1889), Radloff (1895 ve 1896), Orkun (1940), Malov (1952), Klyaştornıy (1976), Vasil'ev (1983); Mori (1987), Bazin (1991), Kormuşin (1997), Tekin (1998), Aydın (2015) başta olmak üzere pek çok araştırmacı tarafından ele alınmıştır. Bunun dışında, www.bitig.org ve uqusturk.wordpress.com sitelerinde yazıta ait fotoğraflara yer verilmiştir. Altın Köl II yazıtıyla ilgili bütün bu çalışmalar incelendiğinde, yazıtın geniş yüzünün sol-iç satırının, ilk kayıtlardan itibaren işaretleriyle başladığı görülmektedir. Bu satır neredeyse tüm çalışmalarda şeklinde devam etmekte ve çoğunlukla işaretleriyle son bulmaktadır. Araştırmalarda satırdaki işaret grubu bodunug erk bodunug şeklinde; daha sorunlu olan sonraki işaret grubu ise işaret tespitlerindeki ufak tefek farklılıklardan kaynaklı olarak är atım ärän ulug, är atım ärän ulug a ya da atım ärän ulug a şeklinde okunmuştur. Söz konusu satır belirtme ekli ikinci bodunug sözcüğünden sonra böyle bir ad cümlesiyle devam ettiği için de genellikle bu satırda geçişli bir fiilin eksik olduğu düşünülmüştür. Ancak Altın Köl II yazıtının www.bitig.org ve uqusturk.wordpress.com sitesinde yayımlanan fotoğrafları dikkatle incelendiğinde, söz konusu satırın işaret varlığının araştırmacıların geçmişte verdiklerinden farklı olduğu ve satırda eksikliği hissedilen geçişli fiilin aslında orada bulunduğu anlaşılmaktadır. Bu çalışmada Altın Köl II yazıtının geniş yüzünün sol-iç satırının işaret varlığı olarak tespit edilmektedir. Söz konusu satır ärdäm b[ols]ar bodunug ärk bodunug attımı[z] ulu[g] ärdäm[l]ig batur män “Kahraman olduğumuz için halkı, güçlü halkı (yurttan) attık. Ben büyük, erdemli bir kahramanım.” şeklinde yorumlanmaktadır. İncelemede, satırdaki işaret grubunun attımı[z] “(yurttan) attık” olarak okunması durumunda, eksik olduğu varsayılan geçişli fiilin ortaya çıktığı gösterilmektedir.

Anahtar Kelimeler
Runik Yazıtlar, Eski Türk Yazıtları, Yenisey Yazıtları, Altın Köl II Yazıtı, E-29 Yazıtı, okuma önerisi.

Abstract
This article focuses on the glyph inventory of the left-inner line of the broad face of Altın Köl II inscription, as well as the identification of the transitive verb, which is thought to be missing in this line and provides a new reading proposal. Altın Köl II inscription, which is one of the medium-length texts of the Yenisey inscriptions, has been investigated by many scholars so far. The studies of the Finnish research group (1889), Radloff (1895 and 1896), Orkun (1940), Malov (1952), Kljaštornyj (1976), Vasil'ev (1983), Mori (1987), Bazin (1991), Kormušin (1997), Tekin (1998), Aydın (2015) are of particular importance among them. Moreover, www.bitig.org and uqusturk.wordpress.com websites published some photographs of the inscription. When the studies on Altın Köl II inscription are examined it can be seen that the left-inner line of the broad face of the inscription begins with the sign group from the first records. This line continues as in almost all studies and mostly ends with the sign group . In these studies the sign group is read as bodunug ärk bodunug and the following one, which is more problematic, is read as är atım ärän ulug, är atım ärän ulug a or atım ärän ulug a depending on the minor diversities in the sign decipherments. Since the line in question continues with the noun phrase är atım after the second bodunug with the accusative case, the transitive verb, which is expected to be inscribed in the line is thought to be missing. However, when the photographs of Altın Köl II which are published in the www.bitig.org and uqusturk.wordpress.com websites are carefully examined, it can be seen that the glyph inventory of the left-inner line of the broad face of Altın Köl II inscription is different from that given by the previous researchers and the transitive verb which is thought to be missing actually exists there. In this study, the glyph inventory of the left-inner line of the broad face of Altın Köl II is identified as . The line in question is read and interpreted as ärdäm b[ols]ar bodunug ärk bodunug attımı[z] ulu[g] ärdäm[l]ig batur män “Because we are heroes, we threw the people, the strong people (from the realm). I am a great, virtuous hero”. It is shown here that when the sign group in the line is read as attımı[z] “threw (from the realm)”, the transitive verb, which is considered to be missing, appears.

Keywords
Runic Inscriptions, Old Turkic Inscriptions, Yenisei Inscriptions, Altın Köl II Inscription, E-29 In
Adres :ANKARA
Telefon :0506 509 32 59 Faks :
Eposta :dergiavrasyad@gmail.com

Web Yazılım & Programlama Han Yazılım Bilişim Hizmetleri