1918 GEDİZ YANGINI

Özet

Kütahya’ya bağlı bir ilçe olan Gediz, coğrafi konumu itibarıyla Ege, Marmara ve İç Anadolu’nun kesişim noktalarına yakın bir konumda kurulmuş, tarihi çok eskiye dayanan bir yerleşim yeridir. Tarihteki birçok medeniyetten izler taşıyan Gediz, zaman içinde birçok doğal afet ve felaket yaşamıştır. 1918 yılında yaşanan büyük yangın, bunlardan bir tanesidir. Bağ bozumu döneminde yaşanan yangın, ilçenin neredeyse tamamını kül etmiş, binlerce insanı evsiz bırakmıştır. Birinci Dünya Savaşı döneminde Gediz’de esaret hayatı yaşayan askerlerin yardımıyla söndürülmeye çalışılsa da binaların ahşap oluşu ve yetersiz itfaiye ekipmanı ve personeli nedeniyle büyük bir yıkım yaşanmıştır. Yangın sonrası çaresiz kalan halk, hayatını devam ettirebilmek için civar bölgelere göç etmek zorunda kalmıştır. Hem göç edenler hem de yangın külleri arasında yeniden bir yaşam kurmaya çalışanlar oldukça zor günler yaşamışlardır. Yangın sonrası Gediz’in farklı bir noktaya taşınması gündeme gelmiş, ancak kentin kısa süre sonra Yunan işgaline uğraması yeni bir süreci beraberinde getirmiştir. Cumhuriyet’in ilanından sonra ülkedeki iktisadi durum Gediz dahil tüm Anadolu’nun gelişim sürecini yakından etkilemiştir ve birçok aksaklıklar yaşanmıştır. 1970 yılındaki büyük depremde neredeyse tamamen yıkılan Gediz, zoraki de olsa 7 km güneyde yeni bir mevkiye taşınmıştır. Yeni yerleşim yeri, modern bir şehir planlamasıyla inşa edilirken, eski yerleşim yeri olan Eskigediz, tarihi ve kültürel mirasıyla koruma altına alınmıştır. Günümüzde Gediz, hem tarihi dokusuyla hem de modern yapısıyla Anadolu’nun önemli bir kültür ve yaşam merkezi olarak varlığını sürdürmektedir. Ancak yaşanan afetler, olası sorunlara karşı alınacak önlemlerin ve planlamaların ne kadar hayati olduğunu bir kez daha hatırlatmaktadır.

Abstract

Gediz, a district of Kütahya, is a settlement area established close to the intersection of the Aegean, Marmara and Central Anatolian regions, and has a very old history. Gediz, which bears traces of many civilizations in history, has experienced many natural disasters and catastrophes over time. The great explosion that occurred in 1918 is one of them. The flash that occurred during the grape harvest period reduced almost the entire district to ashes, leaving thousands of people homeless. Although attempts were made to extinguish the fire during the First World War, a great destruction was experienced due to the formation of wood and insufficient firefighting equipment and personnel. The people, who were desperate after the fire, were forced to migrate to the surrounding areas in order to continue their lives. Both the students who migrated and the employees who rebuilt a life among the ashes of the fire experienced very difficult days. A different warning was reported in Gediz after the fire, but a new process continued shortly after with the occupation of Greece. After the publication of the Republic, the general situation affected the development process of all Anatolia including Gediz and many disruptions were experienced. Gediz, which was almost completely destroyed in the great earthquake in 1970, was moved to a new location 7 km south, albeit by force. While the new settlement was being built with the growth of a modern city, the old settlement, Eskigediz, was removed from protection with its historical and cultural use. Today, Gediz continues its importance as a cultural and living center of Anatolia with both its historical texture and modern structure. However, after what happened, it is once again reminded how vital the precautions and planning that should be taken against possible maintenance are.

Yazarlar

Mahmut Akkor

Anahtar Kelimeler

Anadolu, 1918, Gediz, Yangın, İngiliz Esirler

Yayın Bilgileri

Yayın Tarihi

14 Haziran 2025

Gönderim Tarihi

28 Mart 2025

Kabul Tarihi

30 Nisan 2025

Cilt

13

Sayı

43

Yıl

2025

Sayfa

381-405

Dil

Türkçe

Durum

Yayınlandı

Görüntülenme

0

İndirme

0

DOI

10.33692/avrasyad.1667750

Dosyalar