İKİNCİ DÜNYA SAVAŞI ÖNCESİNDEKİ GÜVENLİK ENDİŞESİ TEMELLİ TÜRK DIŞ POLİTİKASI BAĞLAMINDA CELAL BAYAR’IN BELGRAD ve SOFYA ZİYARETLERİ (9-13 Mayıs 1938)

Özet

1930’lu yıllar, Türkiye’nin Lozan’dan arta kalan sorunları büyük oranda çözdüğü ve aktif bir dış politika izlediği yıllar olarak öne çıkmaktadır. Türkiye, yayılmacı ve saldırgan bir politika takip eden Almanya ile İtalya’nın ciddi tehlikeler oluşturmaya başladığı bu süreçte Yunanistan, Yugoslavya ve Romanya ile Balkan Antantı’nı imzalayarak batı sınırında bir güvenlik şeridi oluşturmuştur. Fakat aşırı silahlanmanın, militerleşmenin ve bir hayli hareketli dış politik gelişmelerin yaşandığı bu yıllarda Balkan Antantı’nı ayakta tutmak ve sürdürülebilir kılmak kolay olmamıştır. Buna bağlı olarak antantın imzalanmasını takip eden yıllarda Türkiye ile Balkan devletleri arasında sürekli görüşmeler yapılmaya ve karşılıklı ziyaretler gerçekleştirilmeye devam edilmiştir. 1937 yılına gelindiğinde, Yugoslavya’nın antanttan uzaklaşmaya başlaması ve Bulgaristan’ın revizyonist devletlere iyiden iyiye yakınlaşması karşılıklı ziyaretleri yoğunlaştırmıştır. Başbakan Celal Bayar da bu gelişmelerin etkisiyle ilk yurt dışı gezisini Atina, Belgrad ve Sofya’yı kapsayan bir Balkan turnesi olarak yapmıştır. Turnenin ikinci ayağını oluşturan Belgrad ve Sofya ziyaretlerine odaklanan bu çalışmada, ziyaretlerin arka planında yaşanan gelişmeler ve detaylar incelenmektedir. Böylelikle II. Dünya Savaşı’nın her an başlama ihtimalinin bulunduğu ortamda Türkiye’nin hem Balkan Antantı’nı koruma ve sürdürülebilir kılma çerçevesindeki çabaları hem de antant üyesi olmayan Bulgaristan’ı tehlike olmaktan çıkarmayı hedefleyen bu ziyaretler ele alınmıştır. Celal Bayar’ın turnesini müteakip Balkan Antantı üyesi devletlerle Bulgaristan arasında Selanik Antlaşması’nın imzalanmış olması da, bu seyahatin amacına hizmet ettiği sonucuna ulaşılmasını sağlamıştır.

Abstract

The 1930s stand out as the years when Turkey largely solved the problems left over from Lausanne and followed an active foreign policy. In this process, when Germany and Italy, following an expansionist and aggressive policy, started to pose serious dagers, Turkey signed the Balkan Entente with Greece, Yugoslavia and Romania and created a security strip on its western border. However, it was not easy to keep the Balkan Entente afloat and make it sustainable in these years when excessive armament, militarization and highly active foreign policy developements were experienced. Accordingly, in the years following the signing of the entente, continuous negotiations and mutual visits continued betwen Turkey and the Balkan states. By 1937, the fact that Yugoslavia started to move away from the Balkan Entente and Bulgaria got closer to the revisionist states intensified mutual visits. Prime Minister Celal Bayar, under the influence of these developements, made his first trip abroad as a Balkan tour that included Athens, Belgrade and Sofia. In this study, which focuses on the visits to Belgrade and Sofia, which constitute the second leg of the tour, the developements and details in the background of the visits are examined. Thus, in an environment where there is a possibility of the Second World War to start at any moment, Turkey’s efforts to protect and sustain the Balkan Entente as well as these visits, which aim to remove Bulgaria from being a danger, are discussed. The signing of the Thessaloniki Treaty between the Balkan Entente states and Bulgaria following Celal Bayar’s tour led to the conclusion that this trip achieved its purpose.

Yazarlar

Kadri Unat

Anahtar Kelimeler

Atatürk Dönemi, Belgrad, Balkan Antantı, Balkan Turnesi, Başbakan Celal Bayar, Bulgaristan, Selanik Antlaşması, Yugoslavya

Yayın Bilgileri

Yayın Tarihi

18 Eylül 2021

Gönderim Tarihi

21 Temmuz 2021

Kabul Tarihi

26 Temmuz 2021

Cilt

9

Sayı

28

Yıl

2021

Sayfa

334-352

Dil

Türkçe

Durum

Yayınlandı

Görüntülenme

0

İndirme

0

DOI

10.33692/avrasyad.973784

Dosyalar