İLHANLILAR DÖNEMİNDE VEBA SALGINI VE SALGININ TOPLUMSAL ETKİLERİ

Abstract

XIII. yüzyılda Moğol İmparatorluğu'nun genişlemesi, İlhanlılar döneminde veba salgınlarının yayılmasına zemin hazırlamıştır. Cengiz Han’ın liderliğinde başlayan istilalar, toplumsal yapıyı derinden etkilemiş, on binlerce insanın ölümüne ve kültürel erozyona yol açmıştır. Hıyarcıklı veba başta olmak üzere farklı türlerdeki salgınlar, İlhanlı coğrafyasında önemli ölçüde insan kaybına yol açmış, şehirlerde demografik yapıyı derinden etkilemiş ve sosyal düzeni sarsmıştır. Dönemin tıbbi bilgisi ve uygulamaları vebanın yayılmasını önlemede yetersiz kalmış, bu da salgınların toplumsal etkilerini daha da derinleştirmiştir. Salgının yayılmasında altyapı yetersizlikleri, çevresel faktörler ve insan hareketliliği önemli rol oynamıştır. Özellikle ticaret yollarının yoğunluğu, hastalığın hızla yayılmasına neden olmuş, bu durum şehirlerin kalabalıklaşmasına ve hijyen koşullarının kötüleşmesine yol açmıştır. Veba, sadece fiziksel hastalık değil, aynı zamanda toplumsal huzursuzluk ve ekonomik çöküşü de beraberinde getirmiştir. İnsanlar, açlık ve kıtlık nedeniyle çaresiz kalmış, sosyal ve dini inançlar derin bir buhrana sürüklenmiştir. İlhanlı yönetiminin baskıcı politikaları ve ağır vergiler, halkın direncini kırmış, doğal afetler ve savaşlar, veba gibi salgın hastalıkların yayılmasına zemin hazırlamıştır. Böylece, siyasi çatışmaların ardından gelen veba salgınları, toplumların yapısını köklü bir şekilde değiştirmiştir. İlhanlılar döneminde hem siyasi hem de toplumsal yapıyı ciddi şekilde etkileyen büyük bir felaket olmuştur. Bu çalışma, veba hastalığının tanımını, yayılma alanları ve farklı türlerini ele alarak, İlhanlılar döneminde veba salgınının toplumsal etkilerini kapsamlı bir şekilde incelemeyi amaçlamaktadır. İlhanlılar döneminde veba salgını ve bu salgının toplumsal etkilerinin incelenmesi, dönemin siyasal, sosyal ve ekonomik meselelerini çok boyutlu bir perspektiften ele almayı gerektirdiğinden, mevcut kaynaklar doğrultusunda gerçekleştirilen kapsamlı araştırmalar sonucunda bu çalışma ortaya konulmuştur.

Authors

Esra Özel

Keywords

İlhanlı Devleti, Veba, Salgın, Tedavi, Toplumsal Etki.

Publication Information

Publication Date

September 14, 2025

Submission Date

April 17, 2025

Accepted Date

May 19, 2025

Volume

13

Issue

44

Year

2025

Pages

244-261

Language

Turkish

Status

Published

Views

0

Downloads

0

DOI

10.33692/avrasyad.1678488

Files