İŞLEVSEL DİLBİLİM AÇISINDAN 19. YÜZYIL RUS EDEBİYATINDA İRONİ

Özet

Dilsel bir olgu olarak ironi, insan yaşamında sözlü iletişimin bir aracı veya dünya görüşünün bir bileşeninden, edebiyat da dâhil olmak üzere sanatta dünyayı temsil etmenin bir yoluna kadar çeşitli biçimlerde kendini gösterir. Bu değişkenlik doğal olarak ironinin işlevsel dilbilim de dâhil olmak üzere farklı bilimsel değerler çerçevesinde incelenmesine yol açmaktadır. Makale, romantik ve gerçekçi ironinin özelliklerinin yanı sıra, hem Rus dilinin çok boyutluluğunu yansıtan ve bu ulusun kültürünün daha derinlemesine anlaşılmasını sağlayan 19. yüzyılda ortaya çıkan belirli temaları hem de üst-dil de dâhil olmak üzere ironiyi iletmek için kullanılan araçları ele almaktadır. Makale, ironinin 19. yüzyıl Rus yazarları tarafından bir üst-dil olarak kullanımını vurgulamaktadır.
Vladimir Fedoroviç Odoyevski'nin felsefi romanı “Rus Geceleri”nden; Fyodor Mihailoviç Dostoyevsky'nin “Öteki” öyküsünden; Lev Tolstoy'un “Sivastopol Öyküleri”nden, epik romanı olan “Savaş ve Barış”tan, “Anna Karenina” ve “Diriliş” romanlarından örnekler verilmektedir. Rus edebiyatının romantik ve gerçekçi dönemlerinde yazılmış olan bu eserlerde ironinin yerine dikkat çekilmektedir. Yazarların bu eserlerde ironiyi ne kadar ustaca sundukları vurgulanmaktadır.
Yapılan araştırmaya dayanarak, bu eserlerin atıfta bulunduğu tarihsel dönemde, Avrupa geleneğinin geleneksel, açık ironi tezahürlerinin değil, özü ancak aktarım sürecinde söylenen kelimelerin ikinci, üçüncü ve hatta dördüncü anlamlarının bilinmesiyle anlaşılabilecek derinlemesine gizli bir ironinin olduğu sonucuna varılmıştır.

Abstract

As a linguistic phenomenon, irony manifests itself in various forms in human life - from a means of oral communication or a component of worldview to a way of representing the world in art, including literature. Such variability naturally leads to the study of irony in the framework of different scientific paradigms, including functional linguistics. The article considers the peculiarities of romantic and realistic irony, as well as specific themes that emerged in the 19th century, reflecting both the multidimensionality of the Russian language and allowing a deeper understanding of the culture of this nation, and the means used to convey irony, including the meta-language. The article emphasizes the use of irony as a meta-language by Russian writers of the 19th century.
Examples are given from Vladimir Fedorovich Odoyevsky's philosophical novel “Russian Nights”; Fyodor Mikhailovich Dostoyevsky's story “The Double”; Lev Tolstoy's “Sevastopol Stories”, the novel-epic “War and Peace”, the novel “Anna Karenina” and “Resurrection”. Attention is drawn to the place of irony in these works written in the romantic and realistic periods of Russian literature. It is emphasized how skillfully the authors present irony in these works.
On the basis of the study, it is concluded that in the historical period to which these works refer, there existed not the traditional, overt manifestations of irony in the European tradition, but a deeply hidden irony, the essence of which can be understood only by knowing the history of Russian literature.

Yazarlar

Sevda Polat

Anahtar Kelimeler

ironi, Rus edebiyatı, işlevsel dilbilim, romantik ironi, gerçekci ironi.

Yayın Bilgileri

Yayın Tarihi

14 Aralık 2024

Gönderim Tarihi

24 Mayıs 2024

Kabul Tarihi

2 Eylül 2024

Cilt

12

Sayı

41

Yıl

2024

Sayfa

197-211

Dil

Diğer

Durum

Yayınlandı

Görüntülenme

0

İndirme

0

DOI

10.33692/avrasyad.1489663

Dosyalar