OSMANLI EĞLENCE HAYATINDA HOKKABAZLIK VE CANBAZLIK

Abstract

İnsanlık tarihi incelendiğinde ilkel kabilelerden büyük imparatorluklara varıncaya değin örgütlenmiş insan topluluklarının tamamında, mahiyeti değişmekle beraber çeşitli eğlence faaliyetlerinin yer aldığı gözlemlenebilir. Osmanlı Devleti’nde muhtelif sebeplerden ötürü günlerce süren eğlenceler tertip edilmiş; devlet bu vesile ile geniş halk kitlelerinin eğlenmesini sağlamakla birlikte, bunu azametini ve kudretini sergileme fırsatı olarak da değerlendirmiştir. Bu tarz eğlenceler genellikle Osmanlı Devleti’nin başkenti olan İstanbul’da düzenlenmiş ve düzenlenen eğlencelerde hokkabaz ve canbazların da dahil olduğu pek çok gösteri grubu hünerlerini sergilemek suretiyle izlemeye gelen halkı eğlendirmekle görevlendirilmiştir. Çalışmada bu tarz büyük organizasyonların yanı sıra daha küçük mekanlarda, sınırlı halk kitlelerine hitaben gösteri düzenleyerek mesleklerini icra eden hokkabaz ve canbazlar üzerinde durulmuştur. Osmanlı eğlence hayatının önemli unsurlarından olan hokkabaz ve canbazların düzenledikleri gösterilerin teferruatları incelenmiş; bunlardan bilhassa hokkabazların, büyük konaklarda yapılan sünnet merasimlerinin yanı sıra devletin ihtiyaç sahibi çocuklar adına düzenlediği sünnet merasimlerinin de önemli bir parçası durumuna geldiği anlaşılmıştır. Konu ile alakalı arşiv vesikaları incelendiğinde İstanbul’un, hokkabaz ve canbazların uğrak yerlerinden biri olduğu tespit edilmiştir. Araştırma dönemi olan XIX. yüzyılın geneli ile XX. yüzyılın başlarında muhtelif ülkelerden çok sayıda hokkabaz ve canbaz İstanbul’da gösteri düzenleyebilmek adına yetkili mercilere başvuruda bulunmuştur. Her iki grubun yapmış olduğu başvurular değerlendirilmiş, karşılaştıkları sorunlara değinilmiş, gösteri düzenleyebilecekleri mekanlar ve ayrıca süreç ile alakalı diğer detaylar irdelenmiştir.

Authors

Cem Doğan, Makul Yıldırım

Keywords

Osmanlı Devleti, İstanbul, Eğlence, Hokkabazlık, Canbazlık.

Publication Information

Publication Date

September 14, 2024

Submission Date

June 22, 2024

Accepted Date

July 18, 2024

Volume

12

Issue

40

Year

2024

Pages

331-352

Language

Turkish

Status

Published

Views

0

Downloads

0

DOI

10.33692/avrasyad.1503369

Files