DOĞU KARADENİZ BÖLGESİ GELENEKSEL TEMİZLİK KÜLTÜRÜNDE BİTKİLERDEN YARARLANILMASI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME

Özet

Temizlik dünyanın bütün kültüründe önemsenen konulardan biri olmuştur. Türk kültür tarihinde de temizliğe önem verilmiş temizlikle ilgili zengin bir kültür oluşmuştur. Temizlik kültürü halk biliminin konu kadrosu içerisinde yer alan çalışma alanlarından biridir. Temizlikle ilgili araç ve gereçler, temizlik yöntemleri, temizlik zamanı, temizlikle ilgili sözlü edebiyat, temizlikle ilgili geleneksel meslekler, doğumdan ölüme giden süreçte gerçekleştirilen temizlik uygulamaları ve daha pek çok konu temizlik kültürü içerisinde değerlendirilmektedir. Temizlik kültürü içerisinde yer alan konulardan biri de temizlik kültüründe bitkilerden yararlanılmasıdır. Kültür ve coğrafya ilişkisine bağlı olarak insanlar yaşadıkları coğrafyalar içerisinde yer alan bitkilerden yararlanarak onlardan oluşturdukları araç-gereç, temizlik malzemesi, kozmetik maddesi pek çok ürünü temizlik yaparken kullanmaktadır. Bitkilerden yararlanılarak yapılan temizlikte bitki örtüsünün zenginliği oldukça etkilidir. Bitki örtüsü açısından zengin bir coğrafyaya sahip olan Doğu Karadeniz Bölgesi’nde temizlik uygulamalarında bitkilerden faydalanılmaktadır. Örnek olarak ormanlardaki bitki çeşitlerinden üretilen çeşitli geleneksel süpürgeler, çamaşırların yıkanmasında kullanılan bitkilerden üretilen odun külleri, bulaşıkları yıkamak amacıyla çeşitli bitkilerden elde edilen temizleyiciler, banyo yapımında kullanılan bitkiler bölgede temizlik yapılırken kullanılmaktadır. Bölgede yer alan bitki türlerinden ayrıca temizlikte kullanılan araç ve gereçler yapılmaktadır. Bu çalışmada Doğu Karadeniz Bölgesi ile ilgili yapılmış lisansüstü tezler, makale, bildiri, kitap, sözlük, ansiklopedi ve internet kaynakları içerisinde temizlik kültürüyle ilgili yer alan bilgiler derlenerek Doğu Karadeniz’de temizlik kültüründe bitkilerin kullanımı tespit edilip değerlendirilmeye çalışılmıştır.

Abstract

Cleanliness has been one of the important issues in all cultures of the world. In Turkish cultural history, cleanliness was given importance and a rich culture related to cleanliness was formed. Cleaning culture is one of the study areas within the subject area of folklore. Tools and equipment related to cleaning, cleaning methods, cleaning time, oral literature about cleaning, traditional professions related to cleaning, cleaning practices carried out in the period from birth to death and many other issues are evaluated within the cleaning culture. One of the issues within the cleaning culture is the use of plants in the cleaning culture. Depending on the relationship between culture and geography, people benefit from the plants in the geography they live in and use many products such as tools, cleaning materials and cosmetics that they create from them while cleaning. The richness of the vegetation is very effective in cleaning using plants. In the Eastern Black Sea Region, which has a rich geography in terms of vegetation, plants are used in cleaning practices. For example, various traditional brooms produced from plant varieties in forests, wood ashes produced from plants used in washing clothes, cleaners obtained from various plants for washing dishes, plants used in bathing are used while cleaning in the region. Tools and equipment used in cleaning are also made from the plant species found in the region. In this study, the use of plants in the cleaning culture in the Eastern Black Sea Region was tried to be determined and evaluated by compiling the information about cleaning culture in postgraduate theses, articles, papers, books, dictionaries, encyclopedias and internet sources about the Eastern Black Sea Region.

Yazarlar

İskender Keleş

Anahtar Kelimeler

Doğu Karadeniz, Temizlik Kültürü, Geleneksel Süpürge, Bitki, Odun Külü

Yayın Bilgileri

Yayın Tarihi

14 Aralık 2024

Gönderim Tarihi

31 Temmuz 2024

Kabul Tarihi

2 Eylül 2024

Cilt

12

Sayı

41

Yıl

2024

Sayfa

391-412

Dil

Türkçe

Durum

Yayınlandı

Görüntülenme

0

İndirme

0

DOI

10.33692/avrasyad.1525617

Dosyalar