LONDRA BÜYÜKELÇİSİ RÜSTEM PAŞA’NIN İNGİLİZ-ERMENİ İLİŞKİLERİNİ TAKİBİ (1885-1895)

Özet

II. Abdülhamit dönemi diplomasisinin önemli isimlerinden biri olan İtalyan asıllı Rüstem Paşa, Londra’da Büyükelçi olarak görev yaptığı on yıllık sürede Ermeni komite, dernek ve basın faaliyetlerini yakından takip etmiş, Osmanlı Devleti ve İngiltere arasında bu konuda yaşanan gelişmelerde etkin bir rol üstlenmiştir. İngiltere hükümeti, parlamento üyeleri ve muhalefetteki siyasetçilerle daima irtibat halinde olan Rüstem Paşa, Hariciye Nezareti’ne sık sık rapor vermek suretiyle Londra’da Ermeniler ile ilgili Osmanlı Devleti aleyhine sürdürülen faaliyetleri önlemeye çalışmıştır. Rüstem Paşa, komite çalışmalarının yanı sıra İngiltere’de meskûn Ermenilerin sosyal ve siyasi faaliyetleri ile ilgili takipte bulunmuş; bunların özellikleri ve Osmanlı Devleti’ni hedef aldığını tespit ettiklerini hem İngiltere Hükümeti hem de Hariciye Nezareti’ne düzenli raporlar halinde sunmuştur. Osmanlı Devleti aleyhinde yapılan yayınları da takibe alan Rüstem Paşa, İngiliz gazetelerinde çıkan aleyhte haberleri Hariciye Nezareti’ne raporlamış, bunların yayımlanmasına engel olmaya çalışmıştır. İngiltere’den Ermenilere yapılan silah yardımı konusunda da Rüstem Paşa’nın takibi dikkat çekicidir. Rüstem Paşa, Ermenilerin William Gladstone taraftarlarıyla irtibat halinde olduklarını bilmesine rağmen, bu kişiler İngiliz hükümeti tarafından korundukları için araştırmaları sonuçsuz kalsa da her türlü gelişmeyi Hariciye Nezareti’ne bildirmiştir. Sultan II. Abdülhamid’in İngiltere ile ilişkilere önem verdiği kritik bir dönemde Londra Büyükelçisi olarak görev alan Rüstem Paşa, Ermeni-İngiliz ilişkilerinde kişisel değerlendirmeleriyle Osmanlı Devleti’nin çıkarlarını ve Avrupa’daki imajını koruyucu rol oynamıştır.

Abstract

Rüstem Pasha, one of the leading figures during the diplomacy of Abdulhamid II and of Italian origin, closely followed the activities of Armenian committees, associations and the press during the ten years he served as Ambassador in London, and played an active role in the developments between the Ottoman Empire and England on this issue. Always in contact with the British government, members of parliament and opposition politicians, Rüstem Pasha tried to prevent the activities carried out against the Ottoman Empire in London by frequently reporting to the Ministry of Foreign Affairs. In addition to his committee work, Rüstem Pasha oversight of the social and political activities of Armenians living in England; he prepared regular reports to both the British Government and the Ministry of Foreign Affairs and presented his assessments of their characteristics and the fact that they targeted the Ottoman Empire. Rüstem Pasha, who also pursued the publications against the Ottoman Empire, reported the negative news in British newspapers to the Ministry of Foreign Affairs and tried to prevent their publication. Rüstem Pasha’s oversight of on the issue of arms aid from England to the Armenians is also noteworthy. Although Rüstem Pasha knew that the Armenians were in contact with William Gladstone supporters, he reported all developments to the Foreign Ministry, although his investigations were inconclusive because these people were protected by the English government. Rüstem Pasha, who served as the London Ambassador during a critical period when Sultan Abdulhamid II attached importance to relations with England, played a protective role in the interests of the Ottoman Empire with his personal evaluations as well as his close follow-up of Armenian-English relations.

Yazarlar

Serap Taştekin

Anahtar Kelimeler

Rüstem Paşa, Ermeni Meselesi, İngiltere, Diplomasi, II.Abdülhamit

Yayın Bilgileri

Yayın Tarihi

24 Mart 2025

Gönderim Tarihi

1 Kasım 2024

Kabul Tarihi

22 Ocak 2025

Cilt

13

Sayı

42

Yıl

2025

Sayfa

163-185

Dil

Türkçe

Durum

Yayınlandı

Görüntülenme

0

İndirme

0

DOI

10.33692/avrasyad.1577778

Dosyalar