İNGİLİZ PARLAMENTO TARTIŞMALARINDA TÜRK KURTULUŞ SAVAŞI (1918-1922)

Abstract

İngiliz siyasal sisteminde Avam ve Lordlar Kamarası’ndan oluşan Parlamento gerek ülke yönetiminde gerekse dış politikanın belirlenmesinde her daim önde gelen yasal bir otorite olmuştur. Büyük Britanya İmparatorluğu’nun altın çağını yaşadığı 19. yüzyıldan itibaren emperyalist çıkarlar ve oryantalist söylemlerin de etkisiyle şekillenen İngiltere siyasetinde Osmanlı Devleti geniş yer bulmuştur. 20.yüzyılın erken yıllarında ekonomi-politik ekseninden ziyade Balkanlar ve Ortadoğu’daki gelişmelerle kopuş sürecine giren Türk-İngiliz ilişkileri sorunlu bir şekilde devam etmiştir. Birinci Dünya Savaşı ertesinde ise İngilizlerin İstanbul’u işgali Mustafa Kemal’in önderliğinde milli mücadeleyi başlatmıştır. Lozan Barış Antlaşması’ndan sonra ise İngiltere’nin Türkiye Cumhuriyeti’ne karşı iktisadi ve siyasi menfaatleri doğrultusunda hasmane diplomasisinin bir süre daha devam ettiği görülmektedir.
İngiliz İmparatorluğu’nun meşruiyetinin sorgulanmaya başladığı, toplumsal muhalefetin arttığı ve siyasi tartışmalarının yoğunlaştığı döneme tekabül eden Türk Kurtuluş Savaşı kamuoyunda olduğu gibi İngiliz parlamentosunda da yakından takip edilmiştir. Bu çalışmada, 1919 yılından 1922 yılına kadar gerek Avam gerekse de Lordlar Kamarası tartışmaları değerlendirilerek Türk-İngiliz ilişkilerinde öne çıkan gündem maddeleri sunulacaktır. Parlamento üyelerinin yorum, analiz, soru ve cevapları doğrultusunda İngiliz hükümetinin dış politikada karar alma mekanizması değerlendirilerek Milli Mücadele’nin başlangıcındaki tavrı ile Başbakan Lloyd George’un iktidardan düştüğü Çanak Krizi’ne kadar olan farklı yaklaşımlarının nedenleri ve sonuçları ortaya koyulacaktır.

Authors

Fahriye Begum Yildizeli

Keywords

Birleşik Krallık Parlamentosu Tartışmaları, Türk-İngiliz İlişkileri, Avam Kamarası, İngiltere’nin Türkiye Üzerindeki İddiaları, David Lloyd George

Publication Information

Publication Date

March 24, 2025

Submission Date

January 13, 2025

Accepted Date

February 19, 2025

Volume

13

Issue

42

Year

2025

Pages

481-499

Language

English

Status

Published

Views

0

Downloads

0

DOI

10.33692/avrasyad.1618957

Files