II. ABDÜLHAMİD DÖNEMİNDE VİLAYETLERDEKİ MODERNLEŞME FAALİYETLERİNE BİR ÖRNEK: ADANA HÜKÜMET KONAĞI

Abstract

Osmanlı Devleti’nde 19. yüzyılda idarî yapılanma çerçevesinde taşra idaresinde yoğun bir modernleşme süreci yaşanmıştır. Taşra idaresinin en üst idari birimini vilayetler teşkil etmiştir. Vilayetlerdeki resmi binalar yönetimin simgesi niteliğinde olmuştur. Bu bakımdan hükümet konakları, halkın gözünde en önemli devlet binası olmasından dolayı devletin varlığını ve otoritesini temsil eden yapılardır. Vilayetlere atanan valiler, hükümet konaklarının devletin şan ve şerefine uygun şekilde olmasına dikkat etmişlerdir. Valiler, atandıkları vilayette öncelikle bu konu üzerinde durmuşlar ve hükümet konağının durumu kötü ise öncelikle bunları daha modern bir binaya dönüştürmeye veya yeni bir bina inşa etmeye çalışmışlardır. Süleyman Bahri Paşa da 7 Mart 1898’de Adana valiliğine atandığında ilk iş olarak harap ve oturulamayacak durumda olan hükümet konağı yerine yeni bir bina yapılması için çalışmalara başlamıştır. Yapılan incelemeler neticesinde yeni yapılacak olan hükümet konağı inşasının 654.654 kuruşa mal olacağı ve bunun için de vilayetin 419.892 kuruş eksiği olduğu tespit edilmiştir. Vilayet ile merkez arasında 1898 yılından itibaren başlayan yazışmalarla eksik olan tutar hazineden talep edilmiş ancak bu para gönderilmemiştir. Bunun yerine vilayetin genel tamirat bütçesinden tasarruf yapılarak buradan ayrılacak paranın inşaata harcanmasına karar verilmiştir. Bu yüzden yeni konağın inşası eldeki imkânlar ve hayırsever halkın yardımlarıyla gerçekleşmiştir. İlk talepten itibaren yaklaşık beş yıl süren inşaatın tamamlanmasıyla memurların çalışma mekânı sıkıntısını hafifletecek 4 kat üzerine 54 odadan oluşan modern bir hükümet konağı Adana’ya kazandırılmıştır. Adana Hükümet Konağı üzerine bazı çalışmalar yapılmışsa da bunlar daha ziyade binanın mimari özellikleri üzerinde yoğunlaşmaktadır. Yoğun olarak arşiv belgelerinin kullanılarak hazırlanan bu çalışmada ise merkezi hükümet ile vilayet arasında yaşanan yazışmalar temelinde hükümet konağının yapım gerekçeleri ve süreci ele alınmıştır.

Authors

Yıldıray Yıldırım

Keywords

Hükümet Konağı, Adana Vilayeti, Modernleşme, Süleyman Bahri Paşa, Şehir Tarihi.

Publication Information

Publication Date

December 14, 2025

Submission Date

February 13, 2025

Accepted Date

July 21, 2025

Volume

13

Issue

46

Year

2025

Pages

34-53

Language

Turkish

Status

Published

Views

0

Downloads

0

DOI

10.33692/avrasyad.1639613

Files