SOĞD HARFLİ ESKİ TÜRKÇE METİNLERDE SES OLAYLARI

Abstract

Soğd Harfli Eski Türkçe metinler, klasik Budist Uygurca metinlerde kullanılan standart Uygur alfabesinin imlâsı ve yazı karakterlerinden pek çok açıdan farklı özelliklere sahiptir. Bu metinler yalnızca yazı tipi ve imlâ bakımından değil; fonolojik, morfolojik ve leksik açılardan da standart Eski Uygurca külliyattan ayrılan ilginç özellikler sergiler. Bu makalede Uygurca metinler içinde özel bir konuma sahip Soğd harfli Eski Türkçe metinlerde meydana gelen belli başlı ses olayları ele alınacaktır. Söz konusu metinlerde tesadüf edilen ses olaylarının genellikle eskicil dil özellikleri olduğu anlaşılmaktadır. Bunun yanında çalışmada Soğd harfli metinlerde karşılaşılan ses olaylarından bir kısmının Eski Türkçe metinler için ileri sayılabilecek dil özellikleri olduğu ve bunun diyalekt karışması ile ilgili olduğu görülecektir. Soğd harfli Eski Türkçe metinlerde klasik dönem Budist eserlerinde olduğu gibi standart bir yazım mevcut olmadığı için, bu metinlerin yazıcılarının sözcükleri bir imlâ geleneğine göre yazmadıkları, konuştukları veya duydukları biçimi olduğu gibi yansıtma gayreti içinde oldukları anlaşılmaktadır. Dolayısıyla bu metinler üzerinden birtakım ağız özelliklerini tespit etmek de mümkün olmaktadır. Ek olarak Soğd harfli Eski Türkçe metinler, diğer Eski Uygurca eserlerle mukayese edildiğinde, inceleme konusu metinlerde çok daha yoğun bir şekilde tesadüf edilen ses olaylarının varlığı da ayrıca dikkati çekmektedir. Tüm bu incelemeler neticesinde söz konusu metinlerin Eski Türkçe araştırmaları için özel bir konumda olduğu görülmektedir.

Authors

Buket Nur Kırmızıgül Şimşek

Keywords

Uygur Alfabesi, Eski Türkçe, Soğd Yazısı, Fonoloji, Diyalektikal Özellikler

Publication Information

Publication Date

June 14, 2025

Submission Date

March 7, 2025

Accepted Date

April 25, 2025

Volume

13

Issue

43

Year

2025

Pages

309-321

Language

Turkish

Status

Published

Views

0

Downloads

0

DOI

10.33692/avrasyad.1653379

Files