ORTAÇAĞ ÇEVİRİ KÜLTÜRÜ, TRANSLATİO VE METİNLERARASILIK: CHRİSTİNE DE PİZAN VE LA CİTÉ DES DAMES ÖRNEĞİ

Özet

Kadın edebiyatının öncülerinden Christine de Pizan’ın (1363-yk.1430) hayatı ve yazar kimliği, Ortaçağ çeviri kültürüne yön veren translatio kavramı ile birçok aşamada kesişim göstermektedir. Genel hatlarıyla “doğu”dan “batı”ya bilgi ve güç transferi olarak özetleyebileceğimiz translatio, metinlerarası bir hareket ve dolaşım ile kültürlerarası bir aktarımı ifade etmektedir. Günümüz çeviribilim ve çeviri tarihi araştırmaları için oldukça önemli bir perspektif sunan translatio, Türkiye’deki çeviribilim literatüründe ve çeviri tarihi araştırmalarında yer almamaktadır. Benzer şekilde, Pizan’ın Türkiye’deki yazınsal temsili ve en önemli eseri olan Le Cité des dames’ın [Kadınlar Kenti] Türkçe çevirisi bulunmamaktadır. Bu doğrultuda, bu çalışmada öncelikle karmaşık bir tarihi olan translatio kavramı ve onun Ortaçağ kültüründe bilinen kullanımları olan translatio studii ve translatio imperii’nin Antik Çağ’dan Geç Ortaçağ’a uzanan tarihsel gelişimi ele alınacaktır. Ardından, translatio kavramının kapsama alanı yazar olarak Pizan’ın biyografisi ve Le Cité des dames üzerinden bir örnek vaka olarak incelenecektir. Özellikle, eserin bir metin olarak inşasında rol oynayan ve doğrudan göndermede bulunduğu batılı mizojini geleneğinin temel metinleriyle kurduğu metinlerarasılık ilişkisi çeviri perspektifinden tartışılacaktır. Ayrıca, Pizan’ın kadın edebiyatına olan katkıları ve eserlerinin Ortaçağ'dan günümüze kadar uzanan etkisi de değerlendirilerek, translatio kavramının kültürel ve edebi bağlamdaki önemi vurgulanacaktır. Bu kapsamda, Christine de Pizan'ın hayatı ve eserleri, translatio çerçevesinde yeniden değerlendirilerek, onun Ortaçağ edebiyatındaki ve dünya edebiyatı çalışmalarındaki yeri derinlemesine incelenecektir.

Abstract

The life and authorial identity of Christine de Pizan (1363-c.1430), one of the pioneers of women's literature, intersect at various points with the concept of translatio, which influenced the medieval culture of translation. Translatio, which can be summarized as the transfer of knowledge and power from "east" to "west," represents an intertextual movement and circulation, as well as intercultural transmission. Translatio offers a significant perspective to contemporary translation studies and translation history research, yet it remains absent in the Turkish translation studies literature and translation history research. Similarly, Pizan's literary representation in Turkey and her most important work, Le Cité des dames [The City of Ladies], have no available Turkish translation. The purpose of this article is primarily to explain the historical development of the complex concept of translatio and its known applications, i.e. translatio studii and translatio imperii, from Antiquity to the Late Middle Ages. Subsequently, the scope of the translatio concept will be examined through a case study of Pizan's biography and Le Cité des dames. Particularly, the intertextuality relationship established by the work with the foundational texts of Western misogyny tradition in its textual construction will be discussed from a translation perspective. Additionally, Pizan's contributions to women's literature and the impact of her works from the Middle Ages to the present will be evaluated, emphasizing the importance of the concept of translatio in a cultural and literary context. In this context, Pizan's life and works will be re-evaluated within the framework of translatio, providing a deeper analysis of her place in medieval literature and the world literature studies.

Yazarlar

Javid Aliyev

Anahtar Kelimeler

Ortaçağ, translatio, metinlerarasılık, kültürel çeviri, Christine de Pizan, La cite des dames

Yayın Bilgileri

Yayın Tarihi

14 Aralık 2024

Gönderim Tarihi

2 Ağustos 2024

Kabul Tarihi

24 Kasım 2024

Cilt

12

Sayı

41

Yıl

2024

Sayfa

413-433

Dil

Türkçe

Durum

Yayınlandı

Görüntülenme

0

İndirme

0

DOI

10.33692/avrasyad.1527296

Dosyalar