İLGİLİ KİŞİYE: BİR ROMAN ESERİNDE ÜSTKURGUSAL KENDİNİ YANSITMA

Abstract

Üst kurgu/üst kurmaca, 1950'lerde Fransız edebi deneyselciliğiyle başlayıp 1970'lerde zirveye ulaşan bir kurgu türü veya edebiyat eğilimi için kullanılan bir terimdir. Üstkurmaca, gerçeklik ile kurgu arasındaki ilişkiyi eleştirel bir şekilde inceleyen, kendi biçimsel unsurlarını öne çıkaran ve bir sanat eseri olarak kendi statüsüne dikkat çeken kurgu türünü tanımlamak için kullanılır. Raymond Federman bu alışılmadık tarzı "surfiction (yüzeysel kurgu)" olarak adlandırmakta ve To Whom It May Concern: A Novel (İlgili Kişiye: Bir Roman) adlı romanında gerçeklik ile kurgu arasındaki çizgileri bulanıklaştırmaktadır. Federman’ın bu romanı üstkurgusal kendini yansıtma teknikleri örnekleyen dikkat çekici bir postmodern çalışmadır. Romanda sıkça öyküanlatım sürecine doğrudan göndermeler yapılmaktadır. Öyle ki bu durum, anlatının kendisini dahi ikincil bir konuma iter. Roman, net bir şekilde vurgulanan bu öz farkındalıkla karakterize edilir. Yazar, geleneksel okuyucunun alışık olduğu üslubu onlara sunmayarak kabul görmüş anlatı biçimlerine meydan okur. Roman, hikâyeden ziyade hikâye oluşturma sürecine odaklanarak kurmaca olduğunu açıkça ilan eder. Bu makale, romanın üstkurmacaya özgü kendini yansıtma yöntemlerinden faydalanarak geleneksel kurgu normlarına nasıl meydan okuduğunu incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışma, yakın metin analizi yöntemini kullanarak Federman’ın romanda sergilediği yenilikçi tipografi kullanımı, okuyucuya doğrudan hitap etme ve doğrusal olmayan anlatı yapılandırması gibi teknikleri ile beraber diğer birçok anlatıdan sapma metodlarını ele almaktadır. Çalışmanın bulguları göstermektedir ki, Federman’ın kendini yansıtma teknikleri sayesinde roman, özbilinçli bir kurgu örneği teşkil etmektedir. Bu sayede, geleneksel olmayan bir anlatı olarak üstkurmaca yazınında kendine özgü bir yer edinmiştir. Çalışma her ne kadar söz konusu eserle sınırlı olsa da, üstkurmaca ve postmodern anlatı stratejileri üzerine yapılan daha geniş tartışmalara katkıda bulunmaktadır.

Authors

Şule Özün, Tuba Nur Uğur

Keywords

Federman, Üstkurmaca, Özdüşünümsel, Tipograf, Postmodern Roman

Publication Information

Publication Date

March 24, 2025

Submission Date

September 3, 2024

Accepted Date

February 18, 2025

Volume

13

Issue

42

Year

2025

Pages

66-82

Language

English

Status

Published

Views

0

Downloads

0

DOI

10.33692/avrasyad.1542587

Files