SADRAZAM ARABACI ALİ PAŞA’NIN MUHALLEFATI (1691-1692)

Abstract

Osmanlı Devleti’nde farklı memuriyetlere tayin edilen Ali Paşa, 1691’de sadrazam olmuştur. Fakat zamanını farklı cephelerde devam eden savaştan ziyade entrikalara ayırmış, görevden uzaklaştırdığı memurları araba ile sürgüne gönderdiğinden dolayı “Arabacı” lakabı ile anılmıştır. Bu nedenle yaklaşık yedi ay sonra azledilmiş ve mal varlığına el koyulduktan sonra Rodos Kalesi’ne hapsedilmiştir. 1693’te hakkında çıkan söylentiler üzerine hayatına son verilmiştir. Bu çalışma, Ali Paşa’nın serencâmını ve servetini ele almaktadır. Çalışmanın amacı, sadrazamlığa kadar yükselen bir devlet adamının bu süreçte biriktirdiği hazineyi tespit etmektir. Böylece XVII. yüzyıl Osmanlı  toplumunun sosyal ve ekonomik yapısı hakkında hazırlanacak eserlere katkı sağlamak hedeflenmiştir. Muhallefatlar üzerinde yapılan çalışmalar, bireylerin gündelik yaşamlarındaki ilgi alanları, koleksiyonları ve masraflarına dair önemli bilgiler sunmaktadır. Veriler, kişinin iç dünyasını anlamaya yardımcı olduğundan dolayı biyografi eserleri için vazgeçilmez kaynaklardır. Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı Osmanlı Arşivi’nde yer alan iki ayrı defter ve evrak kullanılarak hazırlanan çalışmada Ali Paşa’nın serveti değerlendirilmiştir. Çalışma; “Arabacı Ali Paşa” ve “Arabacı Ali Paşa’nın Mal Varlığı” başlıkları altında iki bölümden oluşmaktadır. Belgelerin transkribe edilmesinden sonra eşyalar kullanım amaçlarına göre sınıflandırılmış ve bütünlük sağlanmıştır. Yapılan araştırma neticesinde bir süre padişahın mutlak vekili olan bir devlet görevlisinin statüsü gereği tercih ettiği giyim-kuşam eşyaları, savaş malzemeleri, hizmetlileri, ev eşyaları, zevkleri ve sosyal yaşantısı hakkında bilgi verilmiştir.

Authors

Alper Kağan Kıraç

Keywords

Osmanlı Devleti, Arabacı Ali Paşa, Müsadere, Muhallefat.

Publication Information

Publication Date

March 15, 2026

Submission Date

February 26, 2025

Accepted Date

April 14, 2025

Volume

14

Issue

1

Year

2026

Pages

1-23

Language

Turkish

Status

Published

Views

0

Downloads

0

DOI

10.33692/avrasyad.1647646

Files