IRAK-AMİRLİ TÜRKMEN MASALLARINDA FORMELLER

Abstract

Masallar, halk edebiyatının en önemli anlatı türlerinden biri olup sözlü kültürün taşıdığı zengin içerik ve anlatım biçimleriyle dikkat çeker. Her masal, kendine özgü bir yapı ve üsluba sahiptir; bu da anlatıcının metni etkili bir şekilde iletmesine olanak tanır. Anlatıcının ustalığı, masalın dinleyiciler üzerinde güçlü bir etki bırakmasını da sağlar. Masalların yapı taşlarından biri de, belirli kalıp ifadeler ya da söz öbekleridir. Formeller masalların belli bölümlerinde tekrarlanan ya da belirli bir ritmi olan ifadeler olarak karşımıza çıkar. Bu tür ifadeler, masalın yapısal özelliklerinden olup anlatının akışını sağlamak, dinleyicinin dikkatini toplamak veya anlatıcıyla dinleyici arasındaki bağlamı güçlendirmek amacıyla kullanılır.
Irak’ın önemli üçüncü topluluklardan biri olan Türkmenler, oldukça zengin bir folklor geleneğine sahiptir. Bu çalışmada, Irak-Amirli Türkmenlerinin halk masallarında yer alan formeller incelenmiş ve sınıflandırılmıştır. Bu masalların formellerine yönelik daha önce yapılmış kapsamlı bir çalışma bulunmadığı için, bu araştırma önemli bir boşluğu doldurmaktadır. Bu araştırmada, formel kavramı ve türleri hakkında kısa bir açıklama yapıldıktan sonra, Amirli Irak Türkmen masallarındaki formel unsurların yapısını analiz etmek amacıyla derlenen belirli metinler üzerinde nitel içerik analizi yöntemi uygulanmıştır. İnceleme sonucunda, formellerin büyük ölçüde korunmuş olduğu saptanmış ve bazı kalıpların sıkça kullanıldığı ancak tekerlemeli ifadelerin nispeten az olduğu gözlemlenmiştir. Bu durum, masalların geleneksel yapılarını ve anlatımsal özelliklerini yansıtmaktadır.

Authors

Malak Jaafar Qanbar

Keywords

Masal, Amirli Irak Türkmen Matalları, Formel

Publication Information

Publication Date

September 14, 2025

Submission Date

April 12, 2025

Accepted Date

June 19, 2025

Volume

13

Issue

44

Year

2025

Pages

149-170

Language

Turkish

Status

Published

Views

0

Downloads

0

DOI

10.33692/avrasyad.1675043

Files