GASTRO-KÜLTÜRE GAZİANTEP’TE İKİ YAKLAŞIM: EMİNE GÖĞÜŞ MUTFAK MÜZESİ VE MSM (MUTFAK SANATLARI MERKEZİ)

Abstract

Temel insan ihtiyaçları arasında yer alan beslenme tarihsel, kültürel, ekonomik, mimari, sosyal ve iletişim boyutları olan çok yönlü bir etkinlik olarak nitelenebilir. Tarih öncesinden modern döneme dek beslenmenin özelliklerini çoğunlukla coğrafya ve iklim şartları belirlemiştir. Beslenme, bugünün iletişim ve ulaşım olanaklarıyla kültür ekonomisinden gastronomi turizmine varan geniş bir alanda ele alınır. Gastronomi biliminin incelediği bu alanın ilgili literatüre bakıldığında disiplinler arası bakış açısıyla incelendiği görülür. Bugün için birçok disiplini ilgilendiren gastro-kültür kavramı uygulamalı halk bilimi açısından müzecilik faaliyetlerini de kapsar. Makalede gastro-kültüre iki yaklaşım örneği olarak Gaziantep Emine Göğüş Mutfak Müzesi ve MSM (Mutfak Sanatları Merkezi) Gaziantep, mutfak kültürü belleğinin aktarımı bağlamında ele alınmıştır. Müzecilik faaliyetleri etnografya müzeciliğinden uygulamalı halk bilimi kapsamında değerlendirilen yaşayan müze anlayışına uzanan geniş bir alana yayılır. Gaziantep UNESCO'nun yaratıcı şehirler ağı listesinde gastronomi dalında bulunan bir kenttir.
Çok sayıda müzeye ev sahipliği yapan kentte Emine Göğüş Mutfak Müzesi ve MSM Gaziantep gastro-kültüre iki farklı yaklaşımı temsil eder. Müzecilik anlayışı olarak korumacılık ve aktarım odaklı olan Emine Göğüş Mutfak Müzesi kentin mutfak belleğini sergilemeye yönelik tasarlanmıştır. Başlangıçta gurme restoran olarak planlanan MSM Gaziantep ise kentin mutfak belleğini işlevsellik, eğitim ve sürdürülebilirlik gibi kavramlarla örtüştürerek temsil eder. Türkiye'nin ilk mutfak müzesi olma özelliğini taşıyan Emine Göğüş Mutfak Müzesi kültürel mirası koruma ve tanıtma amacıyla yapılmıştır. MSM Gaziantep ise yöre mutfağını deneyimlemenin yanı sıra eğitim ve tanıtım gibi çeşitli işlevleri yerine getirmeyi hedefler. Makalede, gastro-kültür bağlamında mutfak belleği aktarım biçimlerini seçilen iki örnek üzerinden tartışmak amaçlanmıştır. MSM’nin Gaziantep gastronomi turizmine katkısı, kültürel mirasın yerel, ulusal ve uluslararası boyutta ürün ve deneyim odaklı olarak aktarımındaki katkısı konulmuştur. Makalede her iki mekânın da Gaziantep’in mutfak kültürü belleğini temsil bakımından önemli olduğu ancak MSM Gaziantep’in ürün, deneyim ve gösterim açısından sürdürülebilir bir canlı müze hüviyeti taşıdığı sonucuna varılmıştır.

Authors

Cevdet Avcı

Keywords

Gastro-kültür, gastro-müze, Gaziantep, kültürel miras, mutfak kültürü

Publication Information

Publication Date

October 14, 2025

Submission Date

September 8, 2025

Accepted Date

October 2, 2025

Volume

13

Issue

45

Year

2025

Pages

270-286

Language

Turkish

Status

Published

Views

0

Downloads

0

DOI

10.33692/avrasyad.1780018

Files