R. H. DAVIES’İN RAPORUNDA TÜRKİSTAN VE AFGANİSTAN TÜRKLERİ

Özet

XVII. yüzyılda Hindistan’da ticari koloniler elde etmeyi başaran İngilizler, XIX. yüzyılın ikinci yarısında Hindistan’ın tamamını bir sömürge haline getirmişlerdi. İngilizlerin bundan sonraki hedefi Merkezi Asya pazarları oldu. Ancak Merkezi Asya pazarlarına girdiklerinde Ruslarla karşılaştılar. İngilizler bu pazarlarda hem tutunabilmek hem de Ruslarla rekabet edebilmek için Merkezi Asya’yı bütün yönleriyle incelemeye başladılar. Bu bağlamda bölgeyi araştırmakla görevlendirilen kişiler seyyahların, askerlerin, tüccarların ve yerel memurların bölge hakkındaki anlatılarına kendi gözlem ve deneyimlerini katarak raporlar hazırladılar. Bu raporlar İngilizlerin Merkezi Asya’ya yönelik politikalarında belirleyici bir rol oynadı. Ayrıca söz konusu raporlar içerdiği çeşitli bilgiler nedeniyle Merkezi Asya Türk Tarihinin kaynakları arasında önemli bir yer işgal etti. Bu raporlardan birisi Pencap Valisi tarafından Pencap Vilayeti Sekreteri R. H. Davies’e hazırlattırıldı. R. H. Davies raporunda İngiliz Hindistanı’nın Afganistan ve Türkistan ile olan ticari ilişkilerini ele aldı. Bu bağlamda raporunda Afganistan ve Türkistan ile ilgili önemli bilgilere yer verdi. Bu bilgiler üretim ve tüketim, ticaret, gündelik hayat, alışkanlıklar, din, idari ve siyasi yapılanmalar, yerleşim yerleri ve bu yerlerin fiziki unsurlarıyla ilgilidir. Bu çalışmada R. H. Davies’in hazırladığı rapor temel alınarak XIX. yüzyılın ikinci yarısında Afganistan ve Türkistan Türklerinin İngiliz Hindistanı ile olan ticari ilişkileri incelenip Türk topluluklarının uluslararası ticaretteki yerlerinin ortaya konulması hedeflenmiştir. Söz konusu çalışmada R. H. Davies’in raporunda yer alan bilgiler ilgili literatürlerle karşılaştırmalı analiz yapılarak değerlendirilmiş ve rapor metninde bulunan üretim, ticaret, toplumsal, siyasi ve idari yapılara ilişkin veriler sistematik bir biçimde incelenerek yorumlanmıştır. Araştırmanın sonucunda, Afganistan ve Türkistan Türklerinin hem bölge hem de uluslararası ticaret açısından önemli bir rol oynadıkları, yaşadıkları bölgenin ticari yollar ve kaynaklar açısından dikkate değer bir öneme sahip olduğu ve bölgenin İngiltere ile Rusya arasındaki nüfuz mücadelesinde stratejik bir yer olduğu tespit edilmiştir.

Abstract

In the XVII century, the British succeeded in establishing commercial colonies in India, and by the second half of the XIX century, they had turned the whole of India into a colony. The British then set their sight on the markets of Central Asia. However, when they entered the Central Asian markets, they encountered the Russians. In order to maintain their hold on these markets and compete with the Russians, the British began to study Central Asia in all its aspects. In this context, those tasked with researching the region prepared reports by combining the accounts of travellers, soldiers, merchants, and local officials with their own observations and experiences. These reports played a decisive role in British policy towards Central Asia. Furthermore, due to the diverse information they contained, these reports occupied an important place among the sources of Central Asian Turkish history. One of these reports was prepared by the Governor of Punjab for the Secretary of the Punjab Province, R. H. Davies. In his report, R. H. Davies addressed the commercial relations of British India with Afghanistan and Turkestan. In this context, he included important information about Afghanistan and Turkestan in his report. This information concerns production and consumption, trade, daily life, customs, religion, administrative and political structures, settlements, and the physical features of these places. This study is based on R. H. Davies' report and examines the commercial relations of the Turks of Afghanistan and Turkestan with British India and Afghanistan in the second half of the 19th century.

Yazarlar

Caner Aydeyer, İsmail Bülbül

Anahtar Kelimeler

İngiliz Hindistan’ı, Batı Türkistan, Doğu Türkistan, Afganistan Türkleri, Ticaret

Yayın Bilgileri

Yayın Tarihi

15 Haziran 2026

Gönderim Tarihi

19 Ocak 2026

Kabul Tarihi

4 Mayıs 2026

Cilt

14

Sayı

2

Yıl

2026

Sayfa

995-1015

Dil

Türkçe

Durum

Yayınlandı

Görüntülenme

0

İndirme

0

DOI

10.33692/avrasyad.1867368

Dosyalar