İLHANLILARDAN TİMURLULAR DÖNEMİNE KADAR HÜRMÜZ MELİKLİĞİ (SİYASÎ VE İKTİSADİ HAYAT)

Abstract

İslâm kaynaklarında Halîcü’l-Fars, Bahrû’l-Fars olarak ifade edilen Fars Körfezi, Hint ve Arap dünyası arasında süren deniz yolculuklarında önemli bir bölge olmuştur. Tarih boyunca bu körfez üzerindeki bazı yerleşimler ticarî, siyasî ya da ekonomik açıdan diğer yerlere göre daha fazla öne çıkmıştır. Sâsânîler döneminden V/XI. yüzyıla kadar körfez üzerindeki Sîrâf şehri uluslararası ticarette önemli bir liman olmuştur. Sonraki yüzyılda (VI/XII.) ise Kîş (Kays) Adası Sîrâf’ın yerini almaya başlamıştır. VII/XIII. yüzyıldan itibaren de Hürmüz Boğazı’nın kuzeyindeki Hürmüz Adası ticarette ana liman haline gelmiştir. Hürmüz’ün ana liman olarak öne çıkmasında, diğer yerleşimlerde görülen kuraklık, yangın, deprem gibi doğal felaketlerin etkisi kadar, Hürmüz adasındaki meliklerin yürüttüğü başarılı politikaların da etkisi olmuştur. Hürmüz melikleri bölge üzerinde güvenliği sağlayarak, bağlı bulundukları yöneticilerle iyi ilişkiler tesis ederek, körfez üzerinde söz sahibi olmuşlardır. Hürmüz Adasındaki melikler ticarî açıdan bağımsız hareket etseler de siyasî arenada tam anlamıyla bağımsız olamamışlardır. Onlar tarih boyunca İlhanlılar, İncûlular, Muzafferîler, Timurlular gibi hanedanların vasalları olarak hareket etmişlerdir. Bağlı bulundukları hânedan hükümdarlarına haraç ödeyerek ve onlarla dostane ilişkiler yürüterek siyasî istikballerini sürdürmüşlerdir. Çalışmamızda Hürmüz melikliğinin merkezinin değişimine neden olan faktörler ile değişimin ardından yaşanan siyasî ve ticarî sonuçlar ele alınacaktır. Ayrıca Hürmüz meliklerinin, bölge siyasetindeki gücü ve yeri üzerinde durmayı amaçlamaktayız.

Authors

Mehlika Üstündağ

Keywords

Orta Çağ, Fars Körfezi, Cerûn, Hürmüz, Hürmüz Melikleri.

Publication Information

Publication Date

December 14, 2025

Submission Date

July 2, 2025

Accepted Date

October 10, 2025

Volume

13

Issue

46

Year

2025

Pages

328-350

Language

Turkish

Status

Published

Views

0

Downloads

0

DOI

10.33692/avrasyad.1733430

Files