TİEM 73 KUR’AN ÇEVİRİSİ ÖRNEĞİNDE SIRALI İFADELER

Abstract

Bu çalışmada pek çok yerde ikileme, ikilemenin özel görünümlerinden veya ikilemenin kuruluş yapılarından biri olarak tanımlanan yakın anlamlı kelimeler, Türk İslam Eserleri Müzesi No: 73’te kayıtlı Kur’an çevirisi üzerinden sıralı ifadeler başlığı ile değerlendirilmiştir.  Türkçenin kavram alanı oluşturma gelenekleri arasında yer alan sıralı ifadeler genel çerçevede yakın anlamlı sözcüklerin birbirleriyle tarih çizgisinde bütünleşmeden kurduğu çok sözcüklü yapılardır. Bu çalışmada TİEM 73 Kur’an çevirisinde yer alan farklı sözlük birim durumundaki yakın anlamlı sözcüklerin oluşturduğu sıralı ifadeler derlenmiştir. Bu yapıları oluşturan her sözcük bir sözlük birim durumunda olmakla birlikte herhangi bir ses veya ek tekrarına da sahip değildir. Sıralı ifadeleri oluşturan her sözcüğün tarihsel süreçteki görünümlerine Clauson (1972)’a ait “An Etymological Dictionary of Pre- Thirteenth Century Turkish” adlı sözlük üzerinden yer verilmiştir. Bunun nedeni ise tespit edilen sözcüklerin farklı sözcüklerle bir araya gelerek kurduğu farklı yapıları tarihsel süreç içerisinde göstermektir. Bu çalışmada TİEM 73 Kur’ân çevirisinden derlenen yakın anlamlı sözcüklerin oluşturduğu 36 sıralı ifade değerlendirilmiştir. Bu yapıların ikileme ve özel görünümleri dışında bir sıralı ifade tanımı oluşturacak özelliklere sahip olduğu görülmüştür. Bu özelliklere sahip sözcükler metin merkezli derlenerek tanıklanmıştır. Çalışma; ikileme, çift söz, sıralı ifade gibi terimlerin tanımı ile başlatılmıştır. Metin merkezli örneklerin yer aldığı inceleme kısmından sonra konuyla ilgili değerlendirmeler yapılmıştır.

Authors

Özge Eker Kavalçalan

Keywords

Karahanlı Türkçesi, TİEM 73 Kur’an Çevirisi, Kavram Alanı, İkilemeler, Sıralı İfadeler.

Publication Information

Publication Date

March 15, 2026

Submission Date

May 8, 2025

Accepted Date

December 11, 2025

Volume

14

Issue

1

Year

2026

Pages

41-64

Language

Turkish

Status

Published

Views

0

Downloads

0

DOI

10.33692/avrasyad.1695741

Files