RUSÇA VE TÜRKÇE ÜNSÜZ SES SİSTEMLERİNİN KARŞILAŞTIRMALI ANALİZİ

Özet

Türkiye’de Rusçaya yönelik ilginin artmasıyla birlikte okullarda ve üniversitelerde Rusça öğretimi yaygınlaşmaktadır. Yabancı dil öğretiminde, iletişimin temel unsurlarından biri olan konuşma becerisi ve buna bağlı olarak doğru telaffuz alışkanlıklarının kazandırılması dil ediniminde belirleyici bir rol oynar. Doğru sesletimin sağlanabilmesi açısından ana dil ve öğrenilen yabancı dil arasındaki ses benzerlikleri ile farklılıkların bilinmesi büyük bir önem arz eder. Bu bağlamda, çalışmanın amacı Türkçe ve Rusçadaki ünsüz sistemlerini karşılaştırmalı yöntemle incelemektir. İnceleme materyalini Türkçe ve Rusçadaki ünsüz fonemler oluşturmuş; bu fonemler konumları, ayırt edici özellikleri ve işlevleri bakımından ele alınmıştır. İnceleme sonucunda, telaffuz hatalarının Türkçe ve Rusçada yer alan ünsüzlerin işlevsel farklılıkları ile sertlik–yumuşaklık kategorisindeki ayrışmalarından kaynaklandığı tespit edilmiştir. Rusça kelimelerin hatalı sesletimine neden olan işlevsel farklılıkların başında Rusçada birçok ünsüzün serbest olarak kelime içinde farklı pozisyonlarda bileşim oluşturabilmesi ve buna bağlı olarak meydana gelen ses olaylarının Türkçede karşılığının bulunmaması, ardından ise Türkçenin sınırlayıcı yapısı sebebiyle ünsüz bileşimlerinde barındırdığı kısıtlamalar ve bu birimlerde ortaya çıkan Türkçeye özgü ses olayları sayılabilir. Bunun yanı sıra ötümlü–ötümsüz ünsüzlerin her iki dilde de bulunması ve belirli konumlarda benzer işlevlere sahip olmasının öğretimde kolaylık sağlayan bir unsur olduğu belirlenmiştir. Bilhassa Rusçadakine benzer bir şekilde Türkçede kelime sonunda sadece patlayıcı ötümsüz ünsüzlerin bulunabilmesi Rusçanın ötümlü-ötümsüz ünsüzler kategorisinin Türk öğrencilere aktarılması hususunda oldukça önemli bir dayanak noktasıdır.

Abstract

With the growing interest in Russian in Turkey, Russian language education is becoming more widespread in schools and universities. In foreign language teaching, speaking skills, which are one of the fundamental elements of communication, and consequently the development of correct pronunciation habits, play a decisive role in language acquisition. Understanding the similarities and differences in sounds between the native language and the foreign language being learned is of great importance in ensuring correct pronunciation. In this context, the aim of this study is to examine the consonant systems in Turkish and Russian using a comparative method. The study material consists of consonant phonemes in Turkish and Russian; these phonemes are examined in terms of their positions, distinctive features, and functions. The study found that pronunciation errors stem from the functional differences between consonants in Turkish and Russian and the distinctions in the hardness-softness category. The primary functional differences causing mispronunciation of Russian words include the fact that many consonants in Russian can freely combine in different positions within a word, and consequently, the resulting sound phenomena have no equivalent in Turkish. This is followed by the restrictions inherent in consonant combinations due to the restrictive structure of Turkish and the sound phenomena specific to Turkish that arise in these units. In addition, it has been determined that the presence of voiced and voiceless consonants in both languages and their similar functions in certain positions is a factor that facilitates teaching. In particular, the fact that only plosive voiceless consonants can occur at the end of words in Turkish, similar to Russian, is a very important point of reference for conveying the category of voiced-voiceless consonants in Russian to Turkish students.

Yazarlar

Halil İbrahim Araba

Anahtar Kelimeler

Yabancı Dil olarak Rusça, Rusçanın ses dizgesi, ünsüzler, ünsüzlerin işlevleri, Türk aksanı

Yayın Bilgileri

Yayın Tarihi

15 Haziran 2026

Gönderim Tarihi

5 Şubat 2026

Kabul Tarihi

17 Şubat 2026

Cilt

14

Sayı

2

Yıl

2026

Sayfa

1037-1060

Dil

Türkçe

Durum

Yayınlandı

Görüntülenme

0

İndirme

0

DOI

10.33692/avrasyad.1882803

Dosyalar