RUS DİLİNDE VE KÜLTÜRÜNDE AĞAÇ İMGESİNİN SEMBOLİK ANLAMLARI

Abstract

Bu çalışmada, Rus dil dünya görüşünde ağaç konsepti ele alınarak Rus kültüründe ağacın ve ağaç türlerinden olan huş «берёза» ile meşenin «дуб» hangi sembolik anlamlarla ilişkilendirildiği incelenmektedir. İnceleme, sözlük tanımları, deyimler, kalıplaşmış ifadeler ve atasözleri gibi dil verileri ile mitolojik anlatılar, ritüel uygulamalar ve halk inanışlarına dayanan kültürel verilerin birlikte değerlendirilmesi yoluyla yürütülmüştür. Bu çerçevede Rus dilinin açıklamalı sözlüklerinden hareketle ağaç «дерево», huş «берёза» ve meşe «дуб» sözcük maddelerinin temel ve mecazi anlamları incelenmiş; atasözleri ve deyimler aracılığıyla ağaç adlarının gündelik dilde nasıl anlam katmanları ürettiği ortaya konmuştur. Kültürel bağlamda ise ağacın kozmik düzeni temsil eden bir model olarak algılanışı, kutsal koruluklar, lanetli ağaç anlatıları ve mezarlık çevresindeki uygulamalar üzerinden yorumlanmıştır.
Bulgular, ağacın Rus kültüründe yalnızca doğal bir varlık değil, evreni ve insan yaşamını anlamlandırmada başvurulan temel bir simge olduğunu göstermektedir. Kök–gövde–tepe düzeni, yeraltı–yeryüzü–gökyüzü tasavvuruyla ilişkilendirilmektedir. Soy bağı ve kuşak sürekliliği gibi kavramlar ağaç metaforu üzerinden ifade edilmektedir. Kutsal ağaç ve koruluklara yönelik dokunulmazlık anlayışı, ağaca hem koruyucu hem de cezalandırıcı güçler atfedildiğini; Orman cini olan Leşiy «леший» figürü üzerinden ise ormanın korunan bir alan olarak tasavvur edildiğini ortaya koymuştur. Dil verileri aracılığıyla atasözlerinde ağacın yaşlılık, ölüm, aile ilişkileri ve davranışın değerlendirilmesi gibi konuları barındırdığı, aynı zamanda öğretici ve açıklayıcı bir çerçeve sunduğu görülmektedir. Türler özelinde huş ağacının korunma, arınma, bahar ve kadınlıkla ilişkilendirildiği, bazı deyimlerde ise cezalandırma anlamı taşıdığı da anlaşılmaktadır. Meşe ise güç, dayanıklılık, erkeklik ve otorite anlamlarıyla öne çıkmakta ve Perun bağlantısı ile Hortitsa’daki kurban anlatıları bu ağaca atfedilen kutsallığı pekiştirmektedir. Sonuç olarak ağaç imgesi, Rus dilinde ve kültüründe çok katmanlı bir anlam yapısı oluşturmaktadır.

Authors

Canan Paşalıoğlu

Keywords

Ağaç İmgesi, Rus dil dünya görüşü, Sembolik anlam, Huş, Meşe

Publication Information

Publication Date

June 15, 2026

Submission Date

January 31, 2026

Accepted Date

March 13, 2026

Volume

14

Issue

2

Year

2026

Pages

1016-1036

Language

Turkish

Status

Published

Views

0

Downloads

0

DOI

10.33692/avrasyad.1878471

Files