EKONOMİK YAPININ TÜRK AİLESİNİ ŞEKİLLENDİRMESİNE BİR ÖRNEK: ORHAN KEMAL’İN KÜÇÜK ADAMIN ROMANI SERİSİ

Abstract

“Küçük adamın romanı” serisi Orhan Kemal’in kendi yaşantısından izler taşıyan, isimsiz bir kahramanın çocukluktan evliliğine kadar başından geçen bir dizi olaylar silsilesinden oluşur. Baba Evi ve Avare Yıllar kahramanın kendi yaşantısına odaklanırken, bu seriden bağımsız gibi görünen Cemile ve Dünya Evi ilk iki romanda farklı açılardan devamı niteliğindedir. Orhan Kemal bu roman serisinde “aydınlık gerçek” olarak nitelediği edebiyat anlayışı içinde “küçük adamın” ortaya çıkışını anlatır. Bu kahraman savaştan sonra yeniden kurulmaya başlayan ve bu kuruluş aşamasında politik, sosyolojik ve ekonomik bakımdan kaotik bir görünüm arz eden hayatın içinde nasıl var olması gerektiğini algılayamayan ve ortaya çıkan sistemin içine çektiği insana dönüşmesi yönüyle dikkat çeker.
Yazar modernleşen devletin içinde kendini konumlandırmaya çalışan insanı ailesinin de mensup olduğu eğitimli, bürokrat ve geleneksel yapısını devam ettiren Türk ailesinde bulur. Roman küçük adamın hikâyesinin arka planında baba-oğul ilişkisinin bir örneği ortaya konulurken, geleneksel ve modern patriyarkal yapının ekonomik izdüşümlerine rastlanır. Romanlar yazarın hayat hikâyesinden hareketle olayları kurgulanırken kapitalist çalışma düzeninin erkekler kadar çocukları ve kadınları nasıl dönüştürdüğünü de ortaya koyar. Öte taraftan Birinci Dünya Savaşı sonrasında ortaya çıkan göç ve ekonomik zorlukların aile yapısına etkileri, savaşla yiten otorite ve sonrasında kurulmaya çalışılan modern ekonomik yapı, kurgu içine yerleştirilmiş bir alt metin olarak verilir. Çalışma romanın bu alt metninden hareketle “küçük adam”ın ailesini şekillendiren unsurlara odaklanır.
Toplumcu gerçekçi çizgide romanlar yazan Orhan Kemal’in dört romandan oluşan serisindeki aile fertlerine dair oluşturduğu kurgu, yazarın biyografisi ve metin incelemesiyle birlikte göz önünde bulundurarak Marksist okuma çerçevesinde değerlendirilecektir. Bu çerçevede özellikle roman karakterlerinin içinde bulundukları durumlar, diyalogların barındırdığı fikirler tespit edilerek ekonomik yapının aileyi etkileyen sebepleri tespit edilecektir. Ailenin şekillenmesinde ekonomik yapının nasıl bir işleve sahip olduğu izah edilmeye çalışılacaktır.

Authors

Fatih Dinçer

Keywords

Marksizm, Toplumcu Gerçekçilik, ataerkil yapı, ekonomik yapı, aile, Orhan Kemal, Baba Evi, Avare Yıllar, Cemile, Dünya Evi

Publication Information

Publication Date

June 15, 2026

Submission Date

January 16, 2026

Accepted Date

May 31, 2026

Volume

14

Issue

2

Year

2026

Pages

967-994

Language

Turkish

Status

Published

Views

0

Downloads

0

DOI

10.33692/avrasyad.1865441

Files