OSMANLI SU İDARESİNDE BİR BÜROKRAT: SEYYİD ABDÜLHALİM EFENDİ VE 1846 TARİHLİ LÂYİHASI ÜZERİNE BİR İNCELEME

Abstract

Su, her dönemde büyük bir öneme sahip olmuştur çünkü günlük yaşamın bir parçası olmasının ötesinde, özellikle tarım ve hatta şehirlerin sosyal yapıları üzerinde etkiler yaratmıştır. Osmanlı Devleti’nde de su, günlük hayatın sürdürülebilirliği ve toplumsal sağlığın korunması açısından büyük bir öneme sahipti. Bu nedenle suyun temini, dağıtılması ve idaresi Osmanlı yönetiminin dikkatle ilgilendiği alanlardan biri olmuştu. Osmanlı Devleti idarecileri, özellikle artan nüfus ve şehirleşme ile birlikte su temini için önemli altyapı projeleri gerçekleştirmiştir. Bu projeler, hem sağlık hem de günlük yaşamın düzenlenmesi açısından büyük öneme sahipti. Osmanlı İmparatorluğu’nda suyolları, suyun taşınması ve su kaynaklarının kullanımıyla ilgili çeşitli yapı ve sistemleri ifade eder. Bu yapılar sosyal açıdan olduğu kadar mühendislik yapısı açısından da büyük öneme sahiptir. Dolayısıyla Osmanlı şehirlerinin kalkınmasında, halkın yaşam kalitesinin arttırılmasında ve aynı zamanda kültürel mirasın korunmasında büyük rol oynamıştır.
Bu çalışma, Tanzimat dönemi bürokratlarından Su Nazırı Seyyid Abdülhalim Efendi’nin suyolcu esnafında tespit ettiği sorun ve eksikliklere yönelik çözüm önerilerini içeren lâyihayı tarihsel bir perspektifle analiz etmeyi amaçlamaktadır. 29 Mart 1846 tarihinde Meclis-i Vâlâ’ya sunulan belge, suyolcu teşkilatının işleyişine dair özgün veriler sunması, dönemin uygulama aksaklıklarını ortaya koyması ve idari müdahale biçimlerini yansıtması bakımından önemli birincil kaynak niteliği taşımaktadır. Çalışmada öncelikle Osmanlı Devleti’nde su yönetiminin tarihsel gelişimi ve Seyyid Abdülhalim Efendi’nin idari konumu ele alınacaktır. Ardından lâyihada yer alan tespitler çerçevesinde, İstanbul özelinde suyolcu esnafının örgütsel yapısı, karşılaşılan mesleki sorunlara merkezi idare tarafından öngörülen düzenlemeler ele alınacaktır. Bu çerçevede suyolcu teşkilatında gerçekleştirilen düzenlemeler, Tanzimat döneminin idari modernleşme politikaları bağlamında değerlendirilerek, İstanbul’da altyapı hizmetlerinin liyakat esasına dayalı kurumsallaşma süreci ele alınacaktır.

Authors

Tuğba Kara, Kübra Kabakcıoğlu

Keywords

Seyyid Abdülhalim Efendi, Lâyiha, Suyolcu Nezareti, Su Nazırı, Suyolcu.

Publication Information

Publication Date

June 15, 2026

Submission Date

January 14, 2026

Accepted Date

April 2, 2026

Volume

14

Issue

2

Year

2026

Pages

950-966

Language

Turkish

Status

Published

Views

0

Downloads

0

DOI

10.33692/avrasyad.1863614

Files