KOLEKTİF HAFIZADA GÖÇÜN MERKEZÎ KONUMU VE ALEVİLİĞİN SINIR TEMELLİ SÜRDÜRÜLMESİ: ARDAHAN KOYUNLU KÖYÜ ÖRNEĞİ

Özet

Bu çalışmada, Osmanlı İmparatorluğu dönemi ve Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk yıllarında Ardahan’ın Göle ilçesi Koyunlu köyüne çoğunluğu zorunlu olarak gerçekleşen Alevi göçlerinin ve bölgede tarihsel süreç içindeki tecrübelerin günümüz Koyunlu Alevilerinin kolektif hafızasında yer edinme biçimi ve kimlik oluşumundaki rolünü açıklamak amaçlanmıştır. Nitel araştırma yönteminin benimsendiği çalışma, 2025 yılı içinde gerçekleştirilen saha araştırmasına dayanmaktadır. Saha araştırmasında katılımlı-katılımsız gözlem ve yarı yapılandırılmış derinlemesine mülakat teknikleriyle elde edilen veriler tematik analize tabi tutulmuş ve yorumlayıcı-inşacı yaklaşımla bulgulara ulaşılmıştır. Bulgular, Koyunlu Köyü Alevilerinin kolektif belleğinde ve kimlik oluşumunda Aleviliğin, günümüzde gelenek ve ritüellerden uzaklaşmaya rağmen, diğer bütün aidiyet ve bağlılık biçimlerini gölgede bırakacak kadar baskın bir role sahip olduğunu işaret etmektedir. Sonuç olarak, söz konusu toplulukta göçle ilişkili bütün hatıraların kuşaklararası aktarımla anlatı düzeyinde şekillenerek zaman içinde gerçekleşen etkileşimlerin de katkısıyla yeniden ve yeniden ürettiği bir kolektif hafıza ve kimlik ilişkisi açıklanmaya çalışılmıştır. Sosyolojik bakış açısıyla gerçekleştirilen bu çalışma, bir Alevi topluluğunun göç, kolektif hafıza ve kimlik ilişkisini konu edinişi bakımından özgün bir çerçevede konumlanmasının yanı sıra, üzerinde çalışılan Alevi toplulukla ilgili ilk akademik metin olma özelliğiyle de literatüre katkı sunma iddiasındadır.

Abstract

This study focuses on the Alevi migrations to the village of Koyunlu in the Göle district of Ardahan, which took place predominantly forcibly during the Ottoman Empire and the early years of the Republic of Turkey, and the role of the community's historical experiences in shaping the collective memory and identity formation of today's Koyunlu Alevis. Adopting a qualitative research method, the study is based on field research conducted in 2025. Data obtained through participant and non-participant observation and semi-structured in-depth interviews during the field research were subjected to thematic analysis, and findings were reached through an interpretive-constructivist approach. The findings indicate that Alevism has a dominant role in the collective memory and identity formation of the Alevis of Koyunlu Village, despite the fact that it has moved away from traditions and rituals today, to the extent that it overshadows all other forms of belonging and devotion. As a result, it has been tried to explain a collective memory and identity relationship in which all memories related to migration in the community in question are shaped at the narrative level with intergenerational transmission and reproduced with the contribution of interactions that take place over time. This study, which was carried out from a sociological perspective, claims to contribute to the literature as it is the first academic text on the Alevi community studied, as well as being positioned in a unique framework in terms of the relationship between migration, collective memory and identity of an Alevi community

Yazarlar

Senanur Doğruöz, Çağatay Sarp

Anahtar Kelimeler

Alevilik, Zorunlu Göç, Kolektif Hafıza, Kimlik, Ardahan, Koyunlu Köyü

Yayın Bilgileri

Yayın Tarihi

15 Haziran 2026

Gönderim Tarihi

27 Şubat 2026

Kabul Tarihi

4 Mayıs 2026

Cilt

14

Sayı

2

Yıl

2026

Sayfa

1095-1136

Dil

Türkçe

Durum

Yayınlandı

Görüntülenme

0

İndirme

0

DOI

10.33692/avrasyad.1899215

Dosyalar