XV.-XIX. YÜZYILLARDA TRABZON ŞEHİR NÜFUSU, NÜFUSUN YÜKSELİŞ VE DÜŞÜŞ NEDENLERİ

Abstract

 XV.-XIX. yüzyıllardaki beş asırlık zaman diliminde Trabzon şehrinin nüfusu, içe ve
dışa yönelik iskân politikaları, Müslim ve gayr-i Müslimlerin nüfus içindeki oranları, nüfusun
yükseliş ve düşüşüne etki eden olayların ne olduğu, din değiştirmenin (ihtidanın) Müslüman
nüfusun artışına önemli bir etkisinin olup olmadığı Tahrir Defterleri, Avârız, şeriyye Sicili ve
Nüfus Defteri kayıtları ile diğer arşiv kaynakları ve dönemin seyyahlarının verdiği bilgilere
dayanılarak ve yapılan ilmi araştırmalar değerlendirilerek ortaya konulmaya çalışılmıştır.
Nüfusun artış ve düşüşüne neden olan olayların başında sürgün, içe ve dışa yönelik iskân
politikaları ile savaşlar nedeniyle zorunlu göçler, yangınlar, otorite boşluğundan kaynaklanan
kaos ortamı, yöneticilerin ve eşkıyanın halka yönelik zulümleri, savaşlar nedeniyle salınan ağır
vergilerin getirdiği yük, enflasyonun oluşturduğu iktisadi buhranlar insanları iş aramaya yönelttiği
veya daha güvenli bölgelerde yaşama arzusunun göçü zorladığı tespit edilmiştir. Kazak korsanlarının baskınları ve veba ve kolera gibi salgın hastalıkların da nüfusun azalmasına ve dağılmasına önemli etkisi olmuştur. Şehrin Müslüman Türk kimliğini öne çıkarmasında ihtidanın önemli
bir etkisinin olmadığı ortaya çıkmıştır. Trabzon şehrinde yaşayan Müslüman Türk nüfusunun
büyümesi; Osmanlı Devleti sınırları dâhilinde bulunan Ģehir ve kasabalardan getirilen Müslüman
Türk nüfusu yanında Çepni, Akkoyunlu, Dulkadirli ve Karamanlı Türklerinin bölgeye yerleştirilmesi ve özellikle XIX. asırda Kırım, Kafkasya ve Batum‟dan sürülen Müslümanların şehre
yerleştirilmesinden kaynaklandığı tespit edilmiştir. 

Authors

M. Hanefi Bostan

Keywords

mahalle, nüfus, iskân, göç, Trabzon şehri

Publication Information

Publication Date

May 29, 2018

Submission Date

April 17, 2018

Volume

6

Issue

13

Year

2018

Pages

121-154

Language

Turkish

Status

Published

Views

0

Downloads

0

DOI

10.33692/avrasyad.510003

Files