ÜÇ ÜLKEYE BÖLÜNMÜŞ ÇOK DİLLİ BİR HALK: HAMNİGANLAR VE DİL DURUMLARI

Özet

17. yüzyıl sonrasında Çarlık Rusyası‟nda Nerçinsk Tunguzları olarak bilinen ve diğer
Tunguzlar tarafından At Tunguzları olarak adlandırılan Tunguz öbeğinin ahfadı, günümüzde
Hamniganlar adı altında, Rusya Federasyonu, Moğolistan ve Çin Halk Cumhuriyeti olmak üzere
üç ülkede yaşamaktadırlar. Hamniganlar bu üç ülkenin hiçbirinde resmî olarak Hamnigan kimliği
ile tanınmamaktadırlar. Rusya Federasyonu‟nda Buryat, Moğolistan‟da Moğol ve Çin Halk
Cumhuriyeti‟nde Evenk olarak tanınmışlardır. Bu durum, Hamniganların etnik ve dillik durumları
ile ilgilidir. Hamnigan kelimesi kendisi, Moğolcada „Evenk Tunguzu‟ demektir. Hamniganlar ise
her üç ülkede de kendilerine has bir Moğolca değişkesi konuşmaktadırlar. Günümüzde Çin Halk
Cumhuriyeti‟nde Moğolcanın yanında Evenk Tunguzcası da konuşmaktadırlar. Yakın geçmişe
kadar Moğolistan‟da da Evenk Tunguzcası konuştuklarına dair belirtiler mevcuttur.
Hamniganların dilinin Rusya Federasyonu‟nda neredeyse tamamen Buryatlaştığı ve Ruslaştığı
düşünülmektedir. Moğolistan‟da da Hamnigan Moğolcasının büyük oranda Buryat Moğolcasının
ve Halha Moğolcasının etkisi altında olduğu görülmektedir. Çin Halk Cumhuriyeti‟ndeki
Hamniganlar ise, dillerini en fazla muhafaza edebilmiş Hamnigan topluluğudur. Hamniganlar
küçük ama etnik bakımdan oldukça çeşitli coğrafyada yaşamaktadırlar. Ruslar, Çinliler ve çeşitli
Moğol halkları ile Tunguz halkları, Hamniganların birlikte yaşadıkları halklardır. Bu kültürel
çeşitlilik, tabii olarak, Hamniganların çok dilli ve çok değişkeli bir halk olması sonucunu ortaya
çıkarmıştır. 

Yazarlar

Gökçe Yükselen Peler

Anahtar Kelimeler

Hamniganlar, Hamnigan Moğolcası, Evenk Tunguzcası, Moğollaşma

Yayın Bilgileri

Yayın Tarihi

14 Ocak 2017

Gönderim Tarihi

31 Aralık 2016

Cilt

5

Sayı

10

Yıl

2017

Sayfa

155-170

Dil

Türkçe

Durum

Yayınlandı

Görüntülenme

0

İndirme

0

DOI

10.33692/avrasyad.509436

Dosyalar