ŞEYH OSMAN BİN ALİ’NİN UMURÜ’L-ÜMERA ADLI ESERİ VE DİL ÖZELLİKLERİ ÜZERİNE

Özet

Hakkındaki bilgilere sınırlı olarak kendi eserinden ulaĢabildiğimiz ġeyh Osman bin Ali,
XVI. yüzyılın ikinci yarısında Mısır Valiliğinde devlet görevinde bulunmuĢ bir Ģahsiyettir. Onun
asıl önemini, emekliliği sırasında dönemin Mısır valisi Hasan PaĢa‟ya sunmuĢ olduğu Umurü‟lÜmera adlı siyasetname niteliği taĢıyan eserinde aramak gerekmektedir. Umurü‟l-Ümera‟nın
belirleyebildiğimiz iki nüshası bulunmaktadır. Birinci nüsha, “Süleymaniye Kütüphanesi Fatih
No. 4188.” envanter numarasıyla; ikinci nüsha ise “Süleymaniye Kütüphanesi Hacı Mahmud
Efendi No. 5361.” envanter numarasıyla kayıtlıdır. “Süleymaniye Kütüphanesi Hacı Mahmud
Efendi No. 5361” envanter numarasıyla kayıtlı nüsha, 108 varaktan oluĢmaktadır ve varak
numaraları kaydedilmiĢtir. Bu nüshanın her sayfasında 17 satır bulunmaktadır. Ġncelemede esas
aldığımız “Süleymaniye Kütüphanesi Fatih No. 4188.” envanter numarasıyla kayıtlı nüshada ise
120 varak bulunmaktadır ve bu nüshanın varak numaraları kaydedilmemiĢtir. Nüshanın her
sayfasında 17 satır bulunmaktadır. Bu çalıĢmada, sözü edilen el yazması eserin tanıtması
yapıldıktan sonra dönemi içerisinde öne çıkan dil özelliklerinin ana çizgileriyle verilmesi
amaçlanmıĢtır. Umurü‟l-Ümera dil özellikleri yönüyle geçiĢ döneminin özelliklerini bünyesinde
barındıran bir eserdir. Eski Anadolu Türkçesi özelliklerinin sürdürülmesinin yanında yeni seslik
ve biçimlik özelliklerin de ortaya çıktığı görülmektedir. Bu durum, dudak uyumundaki yeni
geliĢmeler, kimi kip eklerindeki yeni kullanımlar (Ģimdiki zaman, gelecek zaman, koĢul,
gereklilik) ve kiĢi eklerindeki değiĢimler (koĢul birinci çokluk ekinin adıl kökenli kiĢi eki yerine
iyelik kökenli kiĢi ekiyle çekimlenmesi gibi) olarak gözlemlenebilmektedir.

Yazarlar

İnan Gümüş, Özgür Kasım Aydemir

Anahtar Kelimeler

Siyasetname, Umurü‟l-Ümera, Osmanlı Türkçesi

Yayın Bilgileri

Yayın Tarihi

29 Mayıs 2018

Gönderim Tarihi

12 Nisan 2018

Cilt

6

Sayı

13

Yıl

2018

Sayfa

443-456

Dil

Türkçe

Durum

Yayınlandı

Görüntülenme

0

İndirme

0

DOI

10.33692/avrasyad.510252

Dosyalar