BAMSI BEYREK BOYUNUN TRABZON VARYANTI BASI BÖYREK ÜZERİNE BİR İNCELEME

Özet

Ülkemizde
Dede Korkut çalışmaları iki ana kola ayrılabilir. Bunlardan biri Dede Korkut
kitabının nüshaları, diğeri de Dede Korkut boylarının Anadolu’daki varyantları
ile ilgili yapılan çalışmalardır. Bamsı Beyrek boyunun Trabzon varyantı ilk
olarak 1931 yılında Bartın Gazetesi’nde Ahmet Baha imzasıyla Hamamîzâde
İhsan’dan naklen neşredilmiştir. Gazetede köşe yazısı şeklinde yayınlanan bu
anlatı hem çok kısadır hem de eksiktir. Ancak 2003 yılında Trabzon merkeze
bağlı Bengisu (Eski adı Kisarna) köyünden Basi Böyrek adı ile derlenen elimizdeki
anlatı, gerek olay örgüsü gerekse de kahramanları ile tam anlamıyla bir Bamsı
Beyrek varyantıdır ve daha önce yapılan yayının eksik bıraktığı noktaları
tamamlamaktadır. Bu kapsamda araştırmanın amacı Bamsı Beyrek’in Trabzon
varyantının tamamını ilk defa bilim dünyası ile paylaşmak ve bu varyant üzerine
ilk bilimsel bir incelemeyi yapmış olmaktır. Araştırmanın deseni doküman
araştırması olarak yapılandırılmıştır. Araştırmanın örneklem yöntemi ise amaçlı
örneklemdir. Amaçlı örneklemde anılan Trabzon varyantı çalışılmıştır. Verilerin
analizinde ise doğrudan alıntılara dayanan betimsel analiz kullanılmıştır.
Araştırma sonucunda Trabzon varyantının olay örgüsü, kahramanlar, olağanüstü
olaylar ve şekil özellikleri bakımından diğer varyantlarla büyük oranda
benzerlikler göstermekle birlikte ayırt edici farklılıklar da taşıdığı tespit
edilmiş ve bu farklılıklar “Sözlü Kompozisyon Kuramı” ve “Performans (İcra)
Yöntemi” ile açıklanmıştır.

Yazarlar

Turgay Kabak

Anahtar Kelimeler

Dede Korkut, Bamsı Beyrek, Bey Böyrek, Bası Böyrek

Yayın Bilgileri

Yayın Tarihi

14 Mart 2020

Gönderim Tarihi

11 Ekim 2019

Kabul Tarihi

27 Aralık 2019

Cilt

8

Sayı

21

Yıl

2020

Sayfa

178-197

Dil

Türkçe

Durum

Yayınlandı

Görüntülenme

0

İndirme

0

DOI

10.33692/avrasyad.631996

Dosyalar