BAMSI BEYREK BOYUNUN TRABZON VARYANTI BASI BÖYREK ÜZERİNE BİR İNCELEME

Abstract

Ülkemizde
Dede Korkut çalışmaları iki ana kola ayrılabilir. Bunlardan biri Dede Korkut
kitabının nüshaları, diğeri de Dede Korkut boylarının Anadolu’daki varyantları
ile ilgili yapılan çalışmalardır. Bamsı Beyrek boyunun Trabzon varyantı ilk
olarak 1931 yılında Bartın Gazetesi’nde Ahmet Baha imzasıyla Hamamîzâde
İhsan’dan naklen neşredilmiştir. Gazetede köşe yazısı şeklinde yayınlanan bu
anlatı hem çok kısadır hem de eksiktir. Ancak 2003 yılında Trabzon merkeze
bağlı Bengisu (Eski adı Kisarna) köyünden Basi Böyrek adı ile derlenen elimizdeki
anlatı, gerek olay örgüsü gerekse de kahramanları ile tam anlamıyla bir Bamsı
Beyrek varyantıdır ve daha önce yapılan yayının eksik bıraktığı noktaları
tamamlamaktadır. Bu kapsamda araştırmanın amacı Bamsı Beyrek’in Trabzon
varyantının tamamını ilk defa bilim dünyası ile paylaşmak ve bu varyant üzerine
ilk bilimsel bir incelemeyi yapmış olmaktır. Araştırmanın deseni doküman
araştırması olarak yapılandırılmıştır. Araştırmanın örneklem yöntemi ise amaçlı
örneklemdir. Amaçlı örneklemde anılan Trabzon varyantı çalışılmıştır. Verilerin
analizinde ise doğrudan alıntılara dayanan betimsel analiz kullanılmıştır.
Araştırma sonucunda Trabzon varyantının olay örgüsü, kahramanlar, olağanüstü
olaylar ve şekil özellikleri bakımından diğer varyantlarla büyük oranda
benzerlikler göstermekle birlikte ayırt edici farklılıklar da taşıdığı tespit
edilmiş ve bu farklılıklar “Sözlü Kompozisyon Kuramı” ve “Performans (İcra)
Yöntemi” ile açıklanmıştır.

Authors

Turgay Kabak

Keywords

Dede Korkut, Bamsı Beyrek, Bey Böyrek, Bası Böyrek

Publication Information

Publication Date

March 14, 2020

Submission Date

October 11, 2019

Accepted Date

December 27, 2019

Volume

8

Issue

21

Year

2020

Pages

178-197

Language

Turkish

Status

Published

Views

0

Downloads

0

DOI

10.33692/avrasyad.631996

Files