BÜYÜK DEVLETLERİN KAFKASYA’DA DEMİRYOLU VE PETROL POLİTİKASI

Abstract

Sanayi devrimiyle yer altı kaynaklarına verilen önem artmıştır. Bu kaynakların taşınıp
işletilmesi ve pazarlanması için yeni ulaşım imkânlarına ihtiyaç duyulmuştur. Bu durumda
zengin yer altı kaynaklarına sahip olan bölgelerde demiryolları yapılmaya başlanmıştır. Başta
petrol olmak üzere zengin yer altı kaynaklarına sahip olan Kafkasya’da demiryolları yapılmaya
başlanmıştır. Çarlık Rusya, XIX. yüzyılda Kafkasya’yı işgal ettikten sonra Bakü petrollerini ve
bölgenin zenginliklerini kendi yararına işlemek ve Rusya’ya taşımak için bölgede demiryolu
yapım çalışmalarına başlamıştır. Böylece Rusya Kafkasya’da Osmanlı Devleti, Almanya ve
diğer Avrupa devletleriyle demiryolu ve petrol mücadelesine girişmiştir. Kafkasya’daki demiryolu
ve petrol mücadelesi özellikle Rusya-Osmanlı, Rusya-Almanya arasında yaşanmıştır. Osmanlı
Devleti, Rusya’nın Kafkasya’da yayılmasını engellemek için Çarlık Rusya’sıyla mücadelelere
girişmiştir. Osmanlı Devleti, Rusya’nın yayılmasını engellemek için Almanlara Bağdat Demiryolu
yapım izni vermiştir. Almanya bu demiryolu projesiyle Kafkaslara ve Ortadoğu’ya daha kolay
nüfuz etmeye çalışmıştır. Bu durum başta Rusya olmak üzere İngiltere, Fransa ve Amerika
tarafından tepkiyle karşılanmıştır. Bu gelişmeler çerçevesinde Birinci ve İkinci Dünya Savaşı
süreçlerinde Kafkasya’daki siyasi, askeri ve ekonomik mücadele had safhaya ulaşmıştır. Bu
mücadele büyük devletlerin bölgedeki demiryolu ve petrol politikaları çerçevesinde ele
alınmıştır. Bu çalışma hazırlanırken arşiv belgeleri, hatıralar, Resmi yazışmalar, telif
eserlerinden yararlanılmıştır. Tarih biliminin yöntemlerinden olan kaynak taraması, tasnif, tahlil,
tenkit ve sentez aşamasından geçerek oluşturulan bu çalışmada Kafkasya’da yaşanan
demiryolu ve petrol mücadelesi tüm yönleriyle ortaya konulmaya çalışılmıştır.

Authors

İsmail Görgen

Keywords

Kafkasya, Demiryolları, Petrol, Sömürgecilik, Rusya, Almanya

Publication Information

Publication Date

June 24, 2022

Submission Date

February 14, 2022

Accepted Date

April 14, 2022

Volume

10

Issue

31

Year

2022

Pages

155-185

Language

Turkish

Status

Published

Views

0

Downloads

0

DOI

10.33692/avrasyad.1131604

Files