Hazar Kağanlığının Kutsal-İkili Yönetiminin Judaik Şifreleri

Abstract

Üç yüz yılı aşkın kurumsal yapısı ve Güney Rusya–Kafkasya kuşağındaki güçlü varlığıyla Hazar Kağanlığı,tarihteki en önemli Türk devletlerinden biridir. Avrasya bozkır göçebelerinin “evrensel” dinleri benimsemesi meselesi sıradan bir durum olmakla beraber İslam dininin hızla yayıldığı ve Müslüman–Hristiyan çatışmasının tohumlarının yoğun bir şekilde yeşerdiği bir dönemde, Hazar elitlerinin Yahudiğili benimsemesi onların tarihini daha da dikkat çekici bir hale getirmektedir. Biz burada Hazarlar’ın neden-nasıl-ne zaman Yahudiliği benimsediği sorularına cevap aramaktan ziyade, Hazar siyasi yapısının en çarpıcı hususiyetlerinden biri olan ve araştırmacılar tarafından “İkili Krallık ya da İlahi Krallık” adı verilen yönetim sistemleriyle ilgili meseleleri açıklığa kavuşturmaya çalışacağız. Eski Türk bozkır geleneğindeki Kağanlık müessesesinde rastlamadığımız bu hususi yapı, bilim çevrelerince genellikle Gök Türklerdeki “äb/eb (ev) Kağan ve/veya Yabgu Kağan” modeliyle benzeştirilmiş; buna rağmen söz konusu bu İkili Krallık (Kutsal Krallık) geleneksel ve aynı zamanda “nevi şahsına münhasır” bir model olarak yorumlanmıştır. Bu makalede, yazılı kaynaklardaki ipuçlarından yola çıkılarak bu “benzersiz” modelin, kadim Altay-Türk bozkır devlet motiflerinden yanlızca sembolik bazı öğeler barındıran, muhtemelen TaNaKh temelli bir yönetim formu olduğu hipotize edilmektedir.

Authors

Egemen Çağrı Mızrak

Keywords

Hazar, Hazar Kağanlığı, İkili Yönetim, Kutsal Hükümranlık, Yahudilik.

Publication Information

Publication Date

March 19, 2023

Submission Date

December 16, 2022

Accepted Date

March 6, 2023

Volume

11

Issue

34

Year

2023

Pages

325-336

Language

English

Status

Published

Views

0

Downloads

0

DOI

10.33692/avrasyad.1219956

Files