TÜRK KAĞANLIĞININ ŞEHİRLERİNİN EKONOMİK ALTYAPISI HAKKINDA BİR DEĞERLENDİRME

Abstract

VI. yüzyılda Türkistan’da ortaya çıkan Türk Kağanlığı büyük Türk devletlerinden biridir. Türk Kağanlığı askeri, ekonomik ve siyasi anlamda büyük öneme sahip olmuştur. Türk Kağanlığı genel olarak askerî ve siyasi faaliyetleri ile araştırma konusu olmuştur. Fakat Türk Kağanlığının sosyoekonomik faaliyetleri yeterince araştırılmamıştır ve Türk Kağanlığının sosyoekonomik faaliyetleri hakkındaki bilgiler eksik kalmıştır. Arkeolojik saha araştırmaları öncesinde Çin kaynaklarının verdiği bilgilere istinaden Türk Kağanlığının da sosyoekonomik hayatı hakkında bilinen en önemli bilgi göçebe hayat tarzına sahip olduklarıdır. Bu bilgiye ek olarak sadece hayvancılık ve tarımla uğraştıklarını ve tek tip ekonomik modele sahip oldukları vurgulanmıştır. Araştırmalarını arkeolojik saha çalışmaları bağlamında genişleten araştırmacılar, Türk Kağanlığı döneminin Türkistan’ın hem konargöçer hem yerleşik hayat tarzlarını kendi bünyesinde harmanlayan ve çeşitli ekonomik faaliyetleri bir araya getiren özel bir dönemi temsil ettiklerini ortaya koymuşlardır. Ayrıca Türk Kağanlığı döneminde şehirlerin ekonomik altyapısında diğer iş kollarının da etkin bir biçimde kullanıldığını tespit etmişlerdir. Ahşap işçiliği, cam işçiliği, çömlekçilik, kuyumculuk, madencilik, taş kesme ve işleme, gibi iş kolları Türk Kağanlığı şehirlerinin ekonomik faaliyetlerinin temel unsurları olmuştur. Bu unsurlar sadece iç ticaretin değil aynı zamanda bölgesel ticaretin gelişmesini sağlamıştır. Ayrıca ekonomik, kültürel ve politik etkileşimleri güçlendirmiştir. Bu ekonomi modeline göre günlük hayat için gerekli olan her şey üretilmiştir. Üretilen ürünlerin fazlası ise komşu ülkelere ve uzak diyarlara ihraç edilmiştir. Makalenin amacı Türk Kağanlığı döneminde tek tip ekonomik modelin olmadığını ortaya koymaktır. Ayrıca ahşap işçiliği, camcılık, çömlekçilik, kuyumculuk, seramik, madencilik, taş kesme ve işleme gibi iş kollarını ekonomilerine entegre etmelerini vurgulamaktır. Ek olarak Türk Kağanlığı döneminde şehirlerin yalnızca idari ve askeri merkezler değil, aynı zamanda üretim ve ticaret merkezleri olduğunu göstermektir. Makale de başta Rusça kaynaklar olmak üzere Türkçe kaynaklardan da faydalanılarak konu değerlendirilmeye çalışılmıştır.

Authors

Tahsin Bilği

Keywords

Ekonomik Altyapı, Türk Kağanlığı, Şehirler, Türkistan, Zanaat, Üretim Merkezleri.

Publication Information

Publication Date

June 15, 2026

Submission Date

November 19, 2025

Accepted Date

May 21, 2026

Volume

14

Issue

2

Year

2026

Pages

624-637

Language

Other

Status

Published

Views

0

Downloads

0

DOI

10.33692/avrasyad.1826700

Files