TÜRKİYE CUMHURİYETİ’NİN İLK YILLARINDA BİR KAMU DİPLOMASİSİ GİRİŞİMİ: DR. FUAD BEY’İN AMERİKA SEYAHATİ VE AMERİKAN BASININDA TÜRKİYE İMAJI

Abstract

Kurtuluş Savaşı’nın ardından Anadolu’nun birçok yerinde büyük bir sosyal yıkım meydana gelmiş, savaşın doğrudan ve dolaylı etkileri neticesinde binlerce çocuk yetim ve kimsesiz kalmıştır. Henüz Cumhuriyet ilan edilmeden önce, bu çocukların korunması ve topluma kazandırılması amacıyla yürütülen girişimler, Türkiye Cumhuriyeti’nin sosyal politika arayışlarının habercisi olmuştur. Bu bağlamda dikkat çeken en önemli girişimlerden biri, Dr. Fuad (Umay) Bey’in 1923 yılı Nisan-Temmuz dönemi Amerika Birleşik Devletleri’ne (ABD) gerçekleştirdiği ziyaret olmuştur. Dr. Fuad Bey, Türkiye Büyük Millet Meclisi Hükûmeti tarafından özel bir görevle ABD’ye gönderilmiştir. Ziyaretin temel amacı, savaş nedeniyle ailesiz kalan çocuklar yararına maddi yardım toplamak olmuştur. Dr. Fuad Bey, Türk Tevaün Cemiyeti aracılığıyla Amerika’daki Türk topluluklarıyla bir araya gelmiş, çeşitli şehirlerde yardım toplantıları düzenlemiş, gazetelere röportajlar vererek Amerikan kamuoyunu bilgilendirmeye çalışmıştır. Dr. Fuad Bey’in faaliyetleri, dönemin basınında da geniş yankı bulmuş, hem Türk hem de Amerikan gazetelerinde yer alan haberlerde, onun yetim çocuklara yönelik şefkatli yaklaşımı ve çağdaş sosyal yardım ilkelerini esas alan çabası vurgulanmıştır. Dr. Fuad Bey’in gayretleri sayesinde toplanan bağışlar, Himaye-i Etfal Cemiyeti aracılığıyla Anadolu’daki yetim çocuklara ulaştırılmış; bazı vilayetlerde açılan yetimhanelerin ve çocuk bakım kurumlarının maddi temelleri bu yardımlarla atılmıştır. Bu ziyaret, Türkiye’de sosyal yardımın kurumsallaşması sürecinde önemli bir eşik olarak değerlendirilebilir. Ayrıca, Cumhuriyet rejiminin daha sonra kurumsallaştıracağı sosyal refah politikalarının bir öncü pratiği niteliğindedir. Dr. Fuad Bey’in Amerika’daki faaliyeti, aynı zamanda Millî Mücadelenin yalnızca askerî ve diplomatik değil, sosyal boyutunun da uluslararası düzeyde temsil edilmesi açısından dikkate değerdir. Dr. Fuad Bey’in yaşamı ve faaliyetleri ile ilgili önemli çalışmalar yapılmıştır. Burada diğer çalışmalardan farklı olarak Amerikan gazetelerinde bu seyahatin nasıl bir etki yarattığı sorusu incelenmiştir.

Authors

Banu Berber Babalık

Keywords

Cumhuriyet, Türkiye-ABD İlişkileri, Amerikan Basını, Dr. Fuad (Umay) Bey, Çocuk Politikası.

Publication Information

Publication Date

March 15, 2026

Submission Date

July 12, 2025

Accepted Date

October 8, 2025

Volume

14

Issue

1

Year

2026

Pages

90-107

Language

Turkish

Status

Published

Views

0

Downloads

0

DOI

10.33692/avrasyad.1741133

Files