TÜRKİYE CUMHURİYETİ’NİN İLK YILLARINDA BİR KAMU DİPLOMASİSİ GİRİŞİMİ: DR. FUAD BEY’İN AMERİKA SEYAHATİ VE AMERİKAN BASININDA TÜRKİYE İMAJI

Özet

Kurtuluş Savaşı’nın ardından Anadolu’nun birçok yerinde büyük bir sosyal yıkım meydana gelmiş, savaşın doğrudan ve dolaylı etkileri neticesinde binlerce çocuk yetim ve kimsesiz kalmıştır. Henüz Cumhuriyet ilan edilmeden önce, bu çocukların korunması ve topluma kazandırılması amacıyla yürütülen girişimler, Türkiye Cumhuriyeti’nin sosyal politika arayışlarının habercisi olmuştur. Bu bağlamda dikkat çeken en önemli girişimlerden biri, Dr. Fuad (Umay) Bey’in 1923 yılı Nisan-Temmuz dönemi Amerika Birleşik Devletleri’ne (ABD) gerçekleştirdiği ziyaret olmuştur. Dr. Fuad Bey, Türkiye Büyük Millet Meclisi Hükûmeti tarafından özel bir görevle ABD’ye gönderilmiştir. Ziyaretin temel amacı, savaş nedeniyle ailesiz kalan çocuklar yararına maddi yardım toplamak olmuştur. Dr. Fuad Bey, Türk Tevaün Cemiyeti aracılığıyla Amerika’daki Türk topluluklarıyla bir araya gelmiş, çeşitli şehirlerde yardım toplantıları düzenlemiş, gazetelere röportajlar vererek Amerikan kamuoyunu bilgilendirmeye çalışmıştır. Dr. Fuad Bey’in faaliyetleri, dönemin basınında da geniş yankı bulmuş, hem Türk hem de Amerikan gazetelerinde yer alan haberlerde, onun yetim çocuklara yönelik şefkatli yaklaşımı ve çağdaş sosyal yardım ilkelerini esas alan çabası vurgulanmıştır. Dr. Fuad Bey’in gayretleri sayesinde toplanan bağışlar, Himaye-i Etfal Cemiyeti aracılığıyla Anadolu’daki yetim çocuklara ulaştırılmış; bazı vilayetlerde açılan yetimhanelerin ve çocuk bakım kurumlarının maddi temelleri bu yardımlarla atılmıştır. Bu ziyaret, Türkiye’de sosyal yardımın kurumsallaşması sürecinde önemli bir eşik olarak değerlendirilebilir. Ayrıca, Cumhuriyet rejiminin daha sonra kurumsallaştıracağı sosyal refah politikalarının bir öncü pratiği niteliğindedir. Dr. Fuad Bey’in Amerika’daki faaliyeti, aynı zamanda Millî Mücadelenin yalnızca askerî ve diplomatik değil, sosyal boyutunun da uluslararası düzeyde temsil edilmesi açısından dikkate değerdir. Dr. Fuad Bey’in yaşamı ve faaliyetleri ile ilgili önemli çalışmalar yapılmıştır. Burada diğer çalışmalardan farklı olarak Amerikan gazetelerinde bu seyahatin nasıl bir etki yarattığı sorusu incelenmiştir.

Abstract

Following the War of Independence, widespread social devastation occurred in many parts of Anatolia, leaving thousands of children orphaned and destitute as a result of the direct and indirect effects of the war. Even before the Republic was declared, initiatives aimed at protecting these children and integrating them into society heralded the early Republican era's search for social policies. One of the most notable initiatives in this context was Dr. Fuad (Umay) Bey's visit to the United States of America (USA) between April and July 1923. Dr. Fuad Bey was sent to the United States on a special mission by the Turkish Grand National Assembly Government. The main purpose of the visit was to collect financial aid for children who had lost their families due to the war. Dr. Fuad Bey met with Turkish communities in America through the Türk Tevaün Society, organised aid meetings in various cities, and gave interviews to newspapers in an effort to inform the American public. Dr. Fuad Bey's activities were widely reported in the press at the time, and both Turkish and American newspapers highlighted his compassionate approach to orphaned children and his efforts based on contemporary social welfare principles. Thanks to Dr. Fuad Bey's efforts, the donations collected were delivered to orphaned children in Anatolia through the Himaye-i Etfal, and the financial foundations of orphanages and child care institutions opened in some provinces were laid with these donations. This visit can be considered an important milestone in the process of institutionalising social welfare in Turkey. It also serves as a precursor to the social welfare policies that the Republican regime would later institutionalise. Dr. Fuad Bey's activities in America are also noteworthy in terms of representing the social dimension of the National Struggle at the international level, not just its military and diplomatic dimensions. Important studies have been conducted on Dr. Fuad Bey's life and activities. Here, unlike other studies, the question of how this journey was perceived in American newspapers is examined.

Yazarlar

Banu Berber Babalık

Anahtar Kelimeler

Cumhuriyet, Türkiye-ABD İlişkileri, Amerikan Basını, Dr. Fuad (Umay) Bey, Çocuk Politikası.

Yayın Bilgileri

Yayın Tarihi

15 Mart 2026

Gönderim Tarihi

12 Temmuz 2025

Kabul Tarihi

8 Ekim 2025

Cilt

14

Sayı

1

Yıl

2026

Sayfa

90-107

Dil

Türkçe

Durum

Yayınlandı

Görüntülenme

0

İndirme

0

DOI

10.33692/avrasyad.1741133

Dosyalar