EDMONDO DE AMİCİS’İN CUORE ADLI ROMANINDAKİ AYLIK HİKÂYELERİN VE OSMANLI TÜRKÇESİNE ÇEVİRİLERİNİN ÇOCUK EDEBİYATI ÇEVİRİSİ BAĞLAMINDA İNCELENMESİ

Özet

Türk kültür ve edebiyat dizgesinde Tanzimat Dönemi’nde dizgeye giren çocuk edebiyatı sahasında hem telif hem de çeviri olmak üzere birçok eser üretilmiştir. Bu sahada yapılan çevirilerde uyarlama, yerlileştirme ekseninde ekleme ve çıkarma gibi bazı stratejiler uygulandığı görülmektedir. Bu makalede İtalyan yazar Edmondo De Amicis’in Cuore adlı romanında yer alan aylık hikâyelerin ve bu hikâyelerin Osmanlı Türkçesine çevirilerinin çocuk edebiyatı çevirisinde kullanılan stratejiler bağlamında incelenmesi amaçlanmıştır. De Amicis’in 1886 yılında yayımlanan bu eseri sadece İtalyan edebiyatında değil, tüm dünyada en önemli çocuk edebiyatı eserlerinden biri olarak kabul edilmektedir. On ana bölüm ve yüz alt bölümden oluşan eserde yazar, ekim ayından temmuz ayına kadar süren okul sezonu boyunca her ay, bir ana bölümü oluşturmuş ve bu bölümlerin sonunda da birer aylık hikâyeye yer vermiştir. Sadece temmuz ayında aylık hikâye bulunmamaktadır. Birçok dile çevirisi yapılan Cuore, Latin harflerinin kabulüne kadar geçen sürede iki kez Osmanlı Türkçesine çevrilmiştir. Bunlardan birincisi Ali Kâmi [Akyüz] tarafından 1328 [1912] yılında Mekteb Âlemi, ikincisi ise İbrahim Alaaddin [Gövsa] tarafından 1926 yılında Çocuk Kalbi başlığıyla yapılan çeviridir. Çalışmada Cuore “KM”, Mektep Âlemi “EM-1” ve Çocuk Kalbi ise “EM-2” olarak gösterilmiştir. Yapılan incelemenin sonucunda EM-1’de yerlileştirme ekseninde stratejilerin kullanıldığı, EM-2’de ise KM’ye sadık, yabancılaştırıcı yönde bir çeviri yapıldığı ve çevirmen tarafından metni erek dizge kültürünü gözeten şekilde müdahalede bulunulmadığı ortaya konmuştur.

Abstract

In the Turkish cultural and literary system, numerous Works -both original and translated- were produced in the field of children’s literature, which entered the literary system during the Tanzimat Period. It is observed that in translations produced in this field, certain strategies such as addition and omission were employed in the axes of adaptation and domestication. This article aims to examine the monthly stories in Edmondo De Amicis’s novel Cuore and their Ottoman Turkish translations within the framework of strategies used in the translation of children’s literature. First published in 1886, De Amicis’s work is regarded as one of the most significant works of children’s literature not only in Italian literature but also worldwide. Consisting of ten main chapters and one hundred subchapters, the novel structures the school year from October to July, with each month forming a main chapter, and includes a monthly story at the end of each chapter. There is no monthly story for July. Cuore, which has been translated into many languages, was translated twice into Ottoman Turkish before the adoption of the Latin alphabet. The first translation was made by Ali Kâmi [Akyüz] in 1328 [1912] under the title Mektep Âlemi, and the second by İbrahim Alaaddin [Gövsa] in 1926 under the title Çocuk Kalbi. In this study, Cuore is referred to as “ST,” Mektep Âlemi as “TT-1,” and Çocuk Kalbi as “TT-2.” The analysis reveals that TT-1 employs strategies along the axis of domestication, whereas TT-2 adheres closely to KM, adopting a foreignization approach, and that in TT-2 the translator does not intervene in the text in a manner that takes the target system and culture into consideration.

Yazarlar

Eshabil Bozkurt

Anahtar Kelimeler

De Amicis, Cuore, Mekteb Âlemi, Çocuk Kalbi, çeviri çocuk edebiyatı, aylık hikâyelerin çevirisi

Yayın Bilgileri

Yayın Tarihi

15 Haziran 2026

Gönderim Tarihi

24 Aralık 2025

Kabul Tarihi

8 Nisan 2026

Cilt

14

Sayı

2

Yıl

2026

Sayfa

676-695

Dil

Türkçe

Durum

Yayınlandı

Görüntülenme

0

İndirme

0

DOI

10.33692/avrasyad.1848193

Dosyalar