MODERNLEŞME DÖNEMİ OSMANLI ORDUSU’NDA KURMAY SUBAYLIĞIN PROTOTİPİ: ORDU MÜHENDİSLERİ

Abstract

Aydınlanma Çağı Avrupası’nda bilim ve teknolojideki gelişmeler sonucunda savaş olgusu önemli ölçüde değişmiştir. Bu değişim sonucunda savaşlarda galibiyet elde etmek, pozitif bilimlerde bilgi sahibi olup bu bilgisini askerlik mesleğine tatbik edecek teknik donanıma sahip eğitimli subayların varlığına bağlı hale gelmiştir. Ordu tertibi, askeri istihbarat, topçuluk, istihkâm ve modern ordular içerisinde yer alacak kurmay subaylara ait pek çok teknik destek söz konusu eğitimli subaylar tarafından sağlanmaya başlanmıştır. Avrupalı bazı devletler karşısında aldığı askeri yenilgiler sonucunda Osmanlı Devleti, Avrupa devletleri ve ordularında var olan bu değişim ve dönüşümün farkına varmış ve temkinli küçük adımlarla dahi olsa kendi ordu yapılanmasında benzerini tatbik etmeyi kararlaştırmıştır. Topçu, Humbaracı ve Lağımcı gibi askeri teknik sınıfları modern standartlara göre teşkilat, eğitim ve talim açısından yenilemekle işe başlanmıştır. İstenilen özelliklere sahip eğitimli bir subay zümresi oluşturmak amacıyla askeri mühendis mektepleri açılmıştır. Bu sınıflarda yetişen eğitimli subaylar ordu bünyesinde mühendis olarak görevlendirilmiştir. Bu uygulamayla ordudaki mühendislerin, ordu kumandanından nefere kadar görev yaptığı askeri birliğe sağladığı teknik destek kadar, eğitim ve talimlerle diğer ordu birliklerini de modern standartlara ulaştırmaları beklenilmiştir. Bu çalışmada, 1826 yılında Vak’a-yı Hayriye sonrası kurulan Asakir-i Mansure-i Muhammediyye ordusu tabur ve alayları içerisinde yer alan ordu mühendisleri üzerinde durulmaktadır. Mansure Ordusu’nun kurulmasıyla başlayıp erkân-ı harb kanunnamesinin hazırlanışına kadar geçen süre zarfında söz konusu askeri zümrenin görev tanımı, faaliyetleri ve askeri kompozisyon içerisindeki özgün rollerini ortaya koymak amaçlanmaktadır. Çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden doküman analizi yöntemi kullanılmakta olup, konuyla ilgili arşiv belgeleri, süreli yayınlar ve araştırmalarda tespit edilen veriler değerlendirilmekte ve analiz edilmektedir.

Authors

Mehmet Ali Yıldırım, Mücahit Orkun İkinci

Keywords

Nizâm-ı Cedîd, Asakir-i Mansure-i Muhammediyye, Ordu Mühendisleri, Erkan-ı Harb, Askeri Mühendislik ve Ordu Modernleşmesi.

Publication Information

Publication Date

June 15, 2026

Submission Date

January 12, 2026

Accepted Date

February 17, 2026

Volume

14

Issue

2

Year

2026

Pages

889-915

Language

Turkish

Status

Published

Views

0

Downloads

0

DOI

10.33692/avrasyad.1861864

Files