VAN İLİ AĞIZLARI İLE AZERBAYCAN TÜRKÇESİNDEKİ ORTAK SÖZ VARLIĞI I

Abstract

Bir toplumun yüzyıllar boyunca oluşturmuş olduğu maddî ve manevî kültür varlıklarının izleri o toplumun gündelik yaşamda kullandığı söz varlığında izlenebilir. Söz varlığı yaşanan tarihî olayların, toplumun hafızasında iz bırakan sosyal hadiselerin, oluşturulan ve uygulanan ritüellerin izlerini günümüze değin yansıtır. Bu bağlamda toplumun yüzyıllar boyunca tarım, hayvancılık faaliyetleri, müzik, resim, mimarî, edebiyat, gelenek-görenek, halk hekimliği, aile yaşamı, din, yeme-içme, giyim-kuşam… vb. gibi birçok alanda ürettiği kavramları gündelik yaşamda dile getirilen kavramlarla olduğu gibi yansıtır. Nesiller, oluşturmuş oldukları kültürel değerleri ve bu değerler etrafında oluşmuş söz varlıklarını söz konusu kültürel değeri yaşayarak bir sonraki kuşağa aktarır. Doğu Anadolu bölgesinin sınır illeri olan Van, Iğdır, Ardahan, Kars ve Ağrı illerinin Azeri ve Terekeme ağızları fonetik, morfolojik ve söz varlığı bakımından her ne kadar Doğu Anadolu ağızları içinde yer alsa da Azerbaycan Türkçesi yazı dili ve ağızlarıyla da birçok yönden ortak hususiyetler taşır. Van ve çevresindeki yerleşim yerlerinin halk edebiyatı, halk kültürü ve dil ürünleri üzerine yapılan çalışmalar incelendiğinde Türk dilinin tarihî dönemlerinde kullanılan birçok sözcüğün şekil ve anlam bakımından yöre ağızlarında korunduğu ve aktif bir şekilde kullanıldığı görülür. Bu bağlamda Van ili ağızları ile Azerbaycan Türkçesi söz varlıkları karşılaştırmalı bir şekilde incelendiğinde bugün Türkiye Türkçesi yazı dilinde şekil ve anlam bakımından kullanılmayan birçok sözcüğün Azerbaycan Türkçesi ile Van ili ağızlarında ortak kullanıldığı dikkatleri çeker. Van İli Ağızları ile Azerbaycan Türkçesindeki Ortak Söz Varlığı I adı altında yapılan bu çalışmada Van İli ağızlarının Azerbaycan Türkçesiyle ortaklık gösteren söz varlıkları tespit edilmiştir.

Authors

Engin Gökçür

Keywords

Van ili ağızları, Azerbaycan Türkçesi, söz varlığı, Türkiye Türkçesi.

Publication Information

Publication Date

June 15, 2026

Submission Date

December 5, 2025

Accepted Date

March 1, 2026

Volume

14

Issue

2

Year

2026

Pages

638-675

Language

Turkish

Status

Published

Views

0

Downloads

0

DOI

10.33692/avrasyad.1837058

Files