ÇARLIK RUSYA’SINDA BİR KIRIMLININ MÜCADELESİ

Abstract

XIX. yüzyılın sonlarında iç Rusya‟daki Tatarlar arasında şekillenen ve yayılmaya
başlayan reform hareketleri, ülkede Müslümanların yaşadığı diğer bölgeleri de hızla etkilemeye
başlar. Rus İmparatorluğu‟nda yaşayan Türklerde millî matbuat ile yeni edebiyatın ve edebî dilin
şekillendirilmesinde önemli hizmetleri olan İsmail Gaspıralı, eğitim ve öğretim sisteminin yanı
sıra toplumda yapılması gereken reformlara da dikkat çeker; Müslüman toplumuna istikrarlı bir
yaşam kazandırmayı amaçlar ve onları devrin talepleri doğrultusunda gerekli değişikliklere
hazırlamayı planlar. Rusya Müslümanlığı adlı kitabında Rus hükûmetinin, kendi yönetimindeki
Müslümanların dili, dini ve eğitimi ile onların kendileriyle ilgili diğer konularda nasıl bir siyaset
takip etmeleri gerektiğini anlatır; bu konulardaki görüş ve tekliflerini dile getirir. Çar hükûmeti,
Gaspıralı‟nın önerdiği eğitim sistemine tamamen karşıdır ve bu konudaki tavrı oldukça serttir.
Onlar neredeyse bütün dikkatini onun yayıncılık ve toplumsal faaliyetlerine verir, özellikle de
Tercüman gazetesine yoğunlaşırlar. Bu gazete, Çarlık Rusya‟sının neredeyse bütün
makamlarınca Rusya‟daki Panislamizm hareketinin en önemli kuruluşu olarak değerlendirilir.

Authors

Savaş Veli Yelok, Zaynabidin Abdırashıdov

Keywords

Gaspıralı, Ceditçilik, Yeni Usul, Tercüman, Ostroumov, Panislamizm

Publication Information

Publication Date

May 29, 2018

Submission Date

March 23, 2018

Volume

6

Issue

13

Year

2018

Pages

171-189

Language

Turkish

Status

Published

Views

0

Downloads

0

DOI

10.33692/avrasyad.510014

Files