ÇARLIK RUSYA’SINDA BİR KIRIMLININ MÜCADELESİ

Özet

XIX. yüzyılın sonlarında iç Rusya‟daki Tatarlar arasında şekillenen ve yayılmaya
başlayan reform hareketleri, ülkede Müslümanların yaşadığı diğer bölgeleri de hızla etkilemeye
başlar. Rus İmparatorluğu‟nda yaşayan Türklerde millî matbuat ile yeni edebiyatın ve edebî dilin
şekillendirilmesinde önemli hizmetleri olan İsmail Gaspıralı, eğitim ve öğretim sisteminin yanı
sıra toplumda yapılması gereken reformlara da dikkat çeker; Müslüman toplumuna istikrarlı bir
yaşam kazandırmayı amaçlar ve onları devrin talepleri doğrultusunda gerekli değişikliklere
hazırlamayı planlar. Rusya Müslümanlığı adlı kitabında Rus hükûmetinin, kendi yönetimindeki
Müslümanların dili, dini ve eğitimi ile onların kendileriyle ilgili diğer konularda nasıl bir siyaset
takip etmeleri gerektiğini anlatır; bu konulardaki görüş ve tekliflerini dile getirir. Çar hükûmeti,
Gaspıralı‟nın önerdiği eğitim sistemine tamamen karşıdır ve bu konudaki tavrı oldukça serttir.
Onlar neredeyse bütün dikkatini onun yayıncılık ve toplumsal faaliyetlerine verir, özellikle de
Tercüman gazetesine yoğunlaşırlar. Bu gazete, Çarlık Rusya‟sının neredeyse bütün
makamlarınca Rusya‟daki Panislamizm hareketinin en önemli kuruluşu olarak değerlendirilir.

Yazarlar

Savaş Veli Yelok, Zaynabidin Abdırashıdov

Anahtar Kelimeler

Gaspıralı, Ceditçilik, Yeni Usul, Tercüman, Ostroumov, Panislamizm

Yayın Bilgileri

Yayın Tarihi

29 Mayıs 2018

Gönderim Tarihi

23 Mart 2018

Cilt

6

Sayı

13

Yıl

2018

Sayfa

171-189

Dil

Türkçe

Durum

Yayınlandı

Görüntülenme

0

İndirme

0

DOI

10.33692/avrasyad.510014

Dosyalar